بدان كه هر آبى در اصل خلقت ، پاك و پاككننده است از حدث و خبث . و هر آبى نجس مىشود به تغيير آن در يكى از صفات سهگانه كه رنگ و بو و مزه بوده باشد ، به ملاقات ، يا امتزاج به عين نجاست .
و آب جارى - چه به قدر كرّ يا كمتر از آن باشد - و آب كرّ به مجرّد ملاقات نجاست ، نجس نمىشود .
و همچنين آب چاه ، على الاظهر نجس نمىشود الّا به تغيير مذكور .
و آب باران قبل از انقطاع آن از آسمان ، حكم آب جارى [ را ] دارد .
و آبهايى كه از زمين مىجوشد و جارى نمىشود نيز در حكم آب جارى است ( مادامىكه از مادّه ، كمتر نشود ) « 1 » و آب كرّ به حسب وزن ، يك هزار و دويست رطل عراقى است كه به حساب من شاهى امروز ، شصت و چهار من الّا پنج نار مىشود ، و به حسب مساحت - على المشهور - سه وجب و نيم طول ، و سه وجب و نيم عرض ، و سه وجب و نيم عمق است « 2 » ؛ به اين معنى كه هرگاه در چنين ظرفى كه ابعاد آن به اين مقدار باشد بريزند آن را پر نمايد ، بىزياد و كم ، هر چند ابعاد آن آب بالفعل با هم موافق نباشد .
و جمعى از علما اكتفا به سه وجب در ابعاد ثلاثه نمودهاند « 3 » و آن خالى از
هامش
( 1 ) - اضافه از حاشيه نسخهى « ص » .
( 2 ) - ر . ك : منتهى المطلب ، ج 1 ، ص 37 ؛ ذكرى الشيعة ، ج 1 ، ص 80 ؛ كشف اللثام ، ج 1 ، ص 266 ؛ مفتاح الكرامة ، ج 1 ، ص 298 و ن . گ : كتاب ارزشمند و كمنظير توضيح البيان از علّامه ميرزا حبيب اللّه شريف كاشانى ، ص 260 - 304 .
( 3 ) - شيخ صدوق در المقنع ، ص 31 و جماعة من القميين به نقل علّامهى حلّى در مختلف الشيعة ، ج 1 ، ص 183 .
براى اطلاع از اقوال ، ادله و فروع مسأله ر . ك : تحقيق حول حدّ ماء الكر « اربعين حديث » ( محقّق خواجوئى ) ، ص 20 - 54 ، ح 1 .