پس اگر شكّ در نقصان فعلى نمايد و محلّ آن باقى باشد ، بنا را بر كردن آن فعل مىگذارد و عود به آن نمىكند و اگر شكّ در صحّت اداى كلمه نمايد ، بنا را بر صحّت مىگذارد و رجوع نمىكند .
و هرگاه رجوع نمايد ، بدعت خواهد بود ، و در بسيارى از مواضع ، باعث بطلان نماز مىشود ، چنانچه هرگاه شكّ در ركوع نمايد و آن را به جا آورد ، چنان است كه ركن ، زياد نموده باشد . و همچنان هرگاه شكّ در سجده نمايد و به جا آورد ، چنان است كه عمدا سجده را زياد نموده باشد و هرگاه شكّ در صحّت اداى كلمهاى ( 1 ) * نمايد و آن را اعاده كند ، باعث بطلان نماز مىشود .
و اگر شكّ او در عدد ركعات باشد نيز اعتبارى ندارد ، و بنا را بر صحّت مىگذارد ، و از وجوه محتملهى صحيح ، اكثر را ترجيح مىدهد .
پس شكّ ما بين يك و دو ، و يك و سه ، و دو و سه ، قبل از اكمال سجدتين و نحو آنها از شكوك باطلهى نماز ، در اين مقام باعث بطلان نمىشود ، و در امثلهى مذكوره ، بنا را بر اكثر مىگذارد .
و هرگاه شكّ ميان دو و شش نمايد ، بنا را بر دو مىگذارد .
و هرگاه شكّ ميان دو و چهار و شش نمايد ، بنا را بر چهار مىگذارد .
و هرگاه شكّ ميان چهار و پنج نمايد ، بعد از اكمال سجدتين ، بنا را بر چهار مىگذارد .
و ظاهر ، سقوط سجدتين سهو است .
و همچنين ركعت احتياط ، در شكوكى كه لازم مىشود ، در اين صورت ساقط است .
پس در شكّ ميان دو و سه ، و دو و چهار ، و دو و سه و چهار ، چه قبل از اكمال
هامش
( 1 ) * اين حكم بر سبيل عموم ، خالى از تأمّل نيست ؛ لكن احوط است . ( محمّد باقر )