[ احكام سهو و شكّ در نماز ]
فصل يازدهم : در بيان احكام سهو و شكّ در نماز است .
و در آن ، چند بحث است :
بحث اوّل : در بيان احكام سهو است .
هرگاه سهوا ركعتى در نماز زياد نمايد ، باعث بطلان نماز مىشود ؛ چه در نماز دو ركعتى ، يا سه ركعتى ، يا چهار ركعتى باشد ، و چه تشهّد را بعد از ركعت چهارم به عمل آورده باشد ، يا به مقدار تشهّد نشسته باشد ، يا نه .
و اگر در اثناى ركعت ، ملتفت زيادتى آن شود ، پس اگر داخل ركوع شده ، نيز نماز او باطل است ، و اگر داخل ركوع نشده باشد ، بىشبهه نماز او صحيح است ، و ركعت را هدم نموده ، نماز را تمام مىنمايد ، و به جهت زيادتى قيام ، احتياطا دو سجدهى سهو به عمل مىآورد .
و اگر سهوا ركعتى ، يا زايد بر آن را از نماز كم نمايد ، و سلام نماز را به جا آورد ، پس اگر قبل از حصول منافى نماز ، متذكّر شود ، بر مىخيزد ، و ركعتى را كه فراموش نموده ، به جا مىآورد ، و به جهت زيادتى سلام ، سجود سهو مىكند ، چنانچه من بعد بيان مىشود .
و اگر منافى نماز به عمل آورده است كه عمدا باعث بطلان نماز مىشود ، نه سهوا - چنانچه مثلا بعد از سلام ، تكلّم نموده باشد - نيز حكم به صحّت مىشود .
و بعضى از علما در صورت وقوع كلام بعد از سلام ، حكم به بطلان نماز نمودهاند ، و آن را از قبيل تكلّم عمدى دانستهاند ؛ چه ، از روى قصد ، تكلّم