معلوم او شود ، و در اين صورت نيز نماز او باطل است ، و اعاده بر او لازم است ؛ مگر آن كه وقت ، وسعت اعاده را نداشته باشد ، پس در آن نيز اشكال است ، و احوط ، اتمام و قضاى آن است .
ششم : نيز همين صورت است ؛ ليكن بعد از فراغ از نماز ، مشخّص او شود ، پس اگر وقت باقى باشد ، اعادهى آن نماز در وقت ، واجب است بلا اشكال .
و اگر بعد از خروج وقت باشد ، در وجوب قضا ، خلاف است « 1 » و ظاهر اخبار معتبره « 2 » عدم وجوب قضا است ، و آن ، خالى از قوّت نيست .
و جمعى از علما ، « 3 » قضا را بر او لازم دانستهاند ، و مراعات آن احوط است .
و بدان كه صور مذكوره ، دربارهى كسى است كه اجتهاد در قبله نموده ، و بعد خلاف آن منكشف شود .
و جريان تفصيل مذكور ، در غير آن ، چنانچه خالى الذهن ، بدون التفات به عدم معرفت او به قبله ، مشغول نماز شود ، محلّ تأمّل است ، و اظهر ، جريان آن است ، و منقول از بعض علما « 4 » ، لزوم اعاده و قضا است مطلقا ، و مراعات آن احوط است .
هامش
( 1 ) - ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 5 ، ص 414 - 417 .
( 2 ) - الكافى ، ج 3 ، ص 285 ، ح 8 ؛ وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 315 ، ح 4 ؛ التهذيب ، ج 2 ، ص 48 ، ح 158 ؛ وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 314 ، ح 3 ، باب 10 ، ابواب القبلة .
( 3 ) - سيد مرتضى در ناصريات ، ص 202 ؛ ابن ادريس حلّى در السرائر ، ج 1 ، ص 205 ؛ يحيى بن سعيد حلّى در الجامع للشرائع ، ص 63 ؛ فاضل آبى در كشف الرموز ، ج 1 ، ص 125 ؛ علّامهى حلّى در تذكرة الفقهاء ، ج 3 ، ص 29 و ر . ك : جواهر الكلام ، ج 8 ، ص 46 - 47 .
( 4 ) - شيخ مفيد در المقنعة ، ص 97 ؛ شيخ طوسى در المبسوط ، ج 1 ، ص 80 و الخلاف ، ج 1 ، ص 303 ؛ سالار ديلمى در مراسم ، ص 61 ؛ ابن زهره در غنية النزوع ، ص 69 ؛ علّامهى حلّى در نهاية الاحكام ، ج 1 ، ص 399 ؛ محقّق ثانى در جامع المقاصد ، ج 2 ، ص 74 و ر . ك :
الروضة البهيّة ، ج 1 ، ص 202 .