مىكند ؛ از قبيل مادر و خواهر و خاله و عمّه و دختر برادر و دختر خواهر الى غير ذلك ، چه خويشان پدرى و مادرى باشند ، يا پدرى فقط ، يا مادرى فقط .
پس اگر متّفق در عادت باشند همان را عادت خود قرار مىدهد از وقت و عدد .
و هرگاه در يكى از وقت و عدد ، اتّفاق داشته ، در ديگرى مختلف باشند ، عمل به ما به الاتّفاق مىنمايد ، و در ما به الاختلاف ، عمل به حكم آينده مىنمايد .
و هرگاه رجوع به همهى ايشان ممكن نباشد - چنانچه در بلدان بعيده باشند - كسانى را از ايشان كه رجوع به او ممكن است رجوع نموده ، عمل به آن مىنمايد ؛ و فرقى ما بين احيا و اموات از ايشان نيست .
و هرگاه خويشان او مختلف در عادت باشند ، و هر كدام را عادت جداگانه باشد ، يا اين كه هيچ كدام را عادتى نباشد ، يا اين كه رجوع به هيچ كدام ممكن نباشد ، يا اين كه او را خويشى موجود نباشد و اطّلاع از عادت اموات نداشته باشد ، رجوع به عادت اقران خود در سنّ مىنمايد ، بنابر مختار ( 1 ) * بسيارى از علماى ما ، رضوان اللّه عليهم « 1 » .
و تفاوت به قدر يك سال و دو سال تقريبا مانعى ندارد ، و حكم مسطور ، مستند واضحى ندارد ، و اقوال متفرّقه در مسأله مذكور است « 2 » و اكثر آنها را مستند ظاهرى نيست .
و احوط آن است كه رجوع به اقران را با عمل به روايت - كه بعد مذكور
هامش
( 1 ) * اين قول ضعيف است . ( محمّد باقر )
( 1 ) - ر . ك : المختصر النافع ، ص 9 ؛ مختلف الشيعة ، ج 1 ، ص 362 ؛ الدروس الشرعيّة ، ج 1 ، ص 98 ؛ مسالك الافهام ، ج 1 ، ص 69 .
( 2 ) - ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 3 ، ص 187 - 196 ؛ جواهر الكلام ، ج 3 ، ص 510 - 511 ؛ مستند الشيعة ، ج 2 ، ص 428 .