بيرون مىكند ، و خمس بقيه را مىدهد .
و ابو الصلاح رحمه اللّه قائل شده است كه در ميراث و هبه و هديه نيز خمس واجب است . و در حديث صحيح وارد شده است كه اگر از شخصى جائزهء عظيمى به او برسد يا ميراثى از جائى كه گمان نداشته باشد به او برسد يا مالى از دشمنان دين به او برسد خمس مىبايد داد ، و عمل به اين روايت احوط است .
ششم : زمينى است كه يهوديان و نصرانيان و مجوسيان از مسلمانى بخرند خمس آن زمين را يا خمس قيمت آن را با رضاى ذمى مىگيرند ،
و اگر خانه يا باغ را بخرند ، مشهور ميان علما آن است كه خمس زمين آنها را مىگيرند ، و اكثر قدماى علما متعرض اين نوع خمس نشدهاند .
هفتم : مال حلالى است كه مخلوط شده باشد به حرام ،
و صاحب آن را نداند ، و مقدار حرام را نداند خمس آن را مىدهد به فقراى سادات و غير ايشان ، و بعضى آن را مخصوص سادات مىدانند ، و بعضى گفتهاند به سادات نمىتوان داد ، و ظاهرا به هر دو توان داد ، و اگر به شريف دهند بهتر است .
و اگر مقدار حرام را داند ، و صاحبش را نيز داند ، آن مقدار را كه علم دارد واجب است به صاحبش بدهد ، و اگر صاحب را داند و مقدار را نداند با صاحب مىبايد صلح كند ، و بعضى گفتهاند كه آن مقدار را كه علم دارد به صاحب مىدهد و ما بقى را با صاحب صلح مىكند احتياطا ، و اين احوط است .
و اگر مقدار را داند و صاحب را نداند ، سعى مىكند تا صاحب را بهم رساند ، و اگر بهم نرسد از براى او تصدق مىكند ، و اين