به ميدانى است كه دربارگاه پادشاهى است ، و بندهاى خدمت پادشاه رسيده و بيرون آمده و نمىداند كه پادشاه در حق او چه حكمى خواهد فرمود پس در درگاه خانه رفت و آمد مىكند شايد مورد ترحم واقع شود .
هنگام هروله نيت كند كه از پيروى خواهشهاى نفسانى به سوى خداوند متعال گريزان است ، و با همهء نيرويى كه دارد خود را فردى نظامى براى انجام فرمان الهى بشناسد .
در آن هنگام كه به عرفات حاضر شد و ناله و تضرع محرومين و زارىهاى بلند ايشان را به زبانهاى مختلف شنيد ، عرصات قيامت و ترسهاى آن روز و پراكندگى مردمان را در حال حيرانى و سرگردانى متذكر گردد و اينكه آن روز روزى است بسيار هولناك و همهء مردم گرفتار و وحشتناك هستند و آشكار است كه حضور چندين گروه از مردم در يك سرزمين در حالى كه از لباسهاى هميشگى خود برهنه شده و از دلبستگىهاى دنيا خود را رها نمودهاند و بيم از بدى عاقبت را شعار خود ساخته و جملگى از وضيع و شريف و مطيع و معصيت كار هم آهنگ گشتهاند و به جز خواستار شدن مغفرت و اميد رحمت از آفريدگار متعال قصد و آرزويى ندارد ، روز قيامت و بزرگترين ترسها را به رساترين وجهى به ياد مىآورد .
بداند كه عرفه روز شريفى است و بيابان عرفات موقف عظيم ، و بندگان از اطراف زمين اجتماعى را فراهم نموده ، و دلهاى آنان
فلسفه و اسرار حج (فارسى) — صفحة 161
مساهمون: شيخ محمد امامى خونسارى
ص١٦١