تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 149

و از نظر متن : اين روايت از جهت متن مدرّج است و در علم درايه و حديث‌شناسى مدرّج را چنين تعريف كرده‌اند : « أن يقول الراوي كلاماً يريد أن يستدلّ عليه بالحديث فيأتي به بلا فصل فيتوهّم أن الكلّ حديث » . « 1 » روايت مدرّج آن است كه راوى براى تأييد متن روايتى كه نقل مىكند ، در ذيل آن مطلبى بگويد كه خواننده و يا شنونده چنين تصور كند كه آن هم از متن روايت است كه از نظر حديث شناسان ، اين گونه روايات هم مخدوش و غير قابل اعتماد است . و اين روايت هم دقيقاً از همين روايات مدرّج است و ذيل و تعليل در آن ، نه از كلام امام بلكه مانند تعليل‌هاى گذشته ، از اضافاتى است كه به وسيلهء راويان و يا به هنگام كتابت روايت به عمل آمده است . و دليل بر اين مدعا اين است كه حديث « بين قبرى و منبري » همانگونه كه پيشتر اشاره كرديم ، از احاديث عامى است و تنها در منابع اهل سنّت آن هم به طور ضعيف ؛ از جمله در مسند احمد نقل شده و در منابع معتبر مانند صحاح نيامده است . واقعيت تاريخى هم مدرج بودن اين روايت را تأييد و مضمون حديث « بين قبرى و منبري » را نفى مىكند ؛ زيرا رسول اللَّه صلى الله عليه و آله در حال حياتش محلّ قبر و جايگاه دفن پيكر مطهّرش را معيّن نكرده بود ؛ همانگونه كه كيفيّت نماز خواندن بر بدن مباركش را بيان ننموده بود . از اين رو پس از رحلتش در هر دو مسأله ميان اصحاب اختلاف نظر پديد آمد كه به آن حضرت چگونه نماز بخوانند و در كجا دفنش كنند ، تا اينكه امير مؤمنان عليه السلام فرمود : « انّ رسول اللَّه امامُنا حيّاً وميّتاً . . . فيصلون عليه بلا امام وانّ اللَّه لم يقبض نبيّاً في مكان الّا وقد ارتضاه لِرَمسه فيه و اني لدافنه في حجرته التي قبض فيها فسلم القوم لذلك ورضوا به » . « 2 »