تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نقدى بر دين پژوهى فلسفه معاصر (فارسى) — صفحة 71

مساهمون:

ص٧١

7 محكمات و متشابهات !

دكتر سروش : مطابق ( آيه 5 سوره‌ى آل عمران ) آيات قرآن به دو دسته‌ى بزرگ تقسيم مىشوند : محكمات و متشابهات . اين اصطلاحات تقريباً ناظر به آياتى هستند كه به ترتيب مدلولات روشن و مسلم ، و مدلولات مبهم و نامسلم [ ظنى ] دارند . كمتر آيه‌اى مانند اين آيه مورد مناقشه و اختلاف قرار گرفته است [ و همه مفسران به وجود متشابهات اعتراف دارند ] عمده مناقشه ، حول دو نكته‌ى اصلى است : اول آن‌كه معناى دقيق اصطلاحات چيست ؟ دوم آن كه هدف و سرّ اين آيات « مبهم » كه بر پيامبر نازل شده‌اند ، چيست ؟ درباره‌ى اين دو ، استدلالاتى شده است ، كه هيچ يك از ديدگاه‌ها . واقعاً به لوازم تفسير متن عنايت ندارند . و لذا بالجمله اين نكته مهم را مغفول مىنهند كه حضور متشابهات ، مقتضاى طبيعى فهم است . يعنى متن تفسير نشده ، محكم و متشابه ندارد و در بستر تفسير است كه آن دو متولد مىشوند . از همين روست كه وجود متشابهات مطلقاً منحصر به قرآن نيست . تمام متون ، علىالخصوص متون وحيانى هم واجد محكمات‌اند هم متضمن متشابهات . وجود متشابهات هم علت و هم معلول قبض و