منثورا و ريائى بيش نيست . بايد در مقابل خداى متعال اطاعت مطلق و بدون چون و چرا داشته باشد ، و در تمام شئون و ابعاد زندگى سراپا گوش به فرمان و با كمال خضوع و خشوع آماده پذيرش فرامين الهى باشد . چنانكه با تمام وجودش نداى لبيك سر دهد ، آن وقت است كه او نيز مشمول آيه شريفه قرار مىگيرد . در اينجا بايد توجه داشته باشيم كه در كلمهى : « لبّيك لا شَريكَ لك لبيك » ، گفتنِ « لبيك » تنها مخصوص براى خداست . « 1 » و گفتنش به غير خداى تعالى هرگز جايز نيست . امّا اگر در بعد اطاعت و عبادت الهى بتوانيم به حدى برسيم كه هيچگونه شريكى از علاقه ، مال ، مقام و شخصيتها براى خدا قرار ندهيم و استقامت بعد از لفظ را محقق سازيم . پايدارى و ايستادگى در همهى ابعاد عقلى ، فطرى و عملى نماييم ، بعد از اين ايستايى و ايستادگى « تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَة » فرشتگان كارگزارِ الهى ، به دستور خدا براينگونه مؤمنانِ مستقيم ، نازل مىشوند و آنها را يارى مىدهند .
البته پروردگار عالم در سازماندهى كائنات ملائكه و عُمّالى هم دارد كه امور مربوطه را دنبال مىكنند كه ارتباطى به « ثم استقاموا » ندارد ، زيرا اين امور تكوينى هستند . اما معيّت و پىگيرى ملائكه در امور زندگىِ دنيوىِ مؤمنانِ ايستاده در راه حق ، هدايتى اضافه بر عقل و فطرت است . هر قدر عقل و علم و تقواى ما بيشتر باشد باز هم مطلق نيستيم و ملائكه بر راستقامتان كه شايستگى دارند ، يارى مىرسانند و تا حدودى آنها را از انحرافات برمىگردانند . اما كسانى كه در راه حق نيستند و شهوت و مقام و دنياپرستاند ، لياقت چنين كمك و معيّت والايى را ندارند . زيرا فقط مؤمنان و مردان حقاند كه لايق اين وحىِ عمومىِ هدايتگر هستند تا هيچ خوف و ترسى بر گذشته
هامش
( 1 ) - « لبيك » يعنى به طور مطلق دو مرتبه آنچه را فرمودى اجابت كردم ، مرتبه اول در بعد ربوبيت تو ، و در مرتبه دوم در بعد اطاعت مطلق ، از تو كه تنها از آن خداست و گفتن آن به عنوان اطاعت در امور شرعى به طور مطلق ، در برابر معصوم نيز جايز است . بعد اولش به عنوان عصمت و در بعد دوم اطاعت مطلق بر مبناى عصمت . ولى شعار « لبيك » مانند حالت احرام ، براى غير خدا هرگز جايز نيست كه مثلًا در راه زيارت معصوم ، يا به گرد قبرش ، لبيك بگويد ، زيرا اين شعار در انحصار خداست ولاغير . مانند طواف و ساير مناسك حجّ . بنابراين براى غيرمعصوم ، به عنوان اطاعت مطلق حرام است ، زيرا كاف خطاب در خصوص كلمهى لبيك منحصر به خداى تعالى است و چنانچه مخاطب كسى غير از خداى تعالى باشد استعمال اين لفظ جايز نيست ، مستفاد از بيانات استاد . ( خادمالقرآن )