اوصياى كرام - عليهم الصلاة والسلام - را بر آن مطّلع فرمايد ؛ چنانچه فرمود : « و علمٌ استأثرَ به ، فإذا بَدا للَّهفي شيء منه أعلمنا ذلك » « 1 » .
و به اتّفاق جميع مسلمين ، خداوند اقدس خزانهاى اوسع و اضبط از قلوب واعيهء صافيهء ايشان ، براى آن علمى كه او را ايثار و اختيار فرموده ، احداث ننموده ؛ چنانچه احاديث متعدّده در اين باب گذشت .
و كيفيّت اعلام فرمودن ايشان را به شيئى از آن علوم مكنون ، جناب مولاى ما سيّد الشهداء - روحُنا و روحُ العالمين له الفداء ، و عليه آلافُ التحيّة والثناء - به اوضح بيانى در دعاى قنوت بيان فرموده ، عرض مىكند :
و أنت اللَّه الذي لا إله إلّاأنت ، جعلتَ قلوبَ أوليائك مسكناً لمشيّتك و مكمناً لإرادتك ، و جعلتَ عقولَهم مناصبَ أوامرك و نواهيك ، فإذا شئت ما تشاء حرّكتَ من أسرارهم كوامنَ ما أبطنت فيهم ، و أبدأت من إرادتك ما أفهمتَهم على ألسنتهم عنك و عقودهم بعقول تدعوك ، و تدعو إليك بحقائق ما منحتهم . « 2 »
و هر كس در اين فقرات و امثال اين فقرات از ادعيه و احاديث تأمّل كند مىداند منشأ و مبداء بَدا علم مخزون در اين گونه از خزائن است ، نه علمى كه عين ذات است ، به علت اينكه ذات اقدس - جلّ و عَلا - تغيّر و تبدّل در آن هرگز راه نيابد و آن علم سبقت گرفته است جميع معلومات را چنانچه دانستى ، پس بَدا در او نيست و همچنين در امور حادثهء محتومه نيز بَدايى نيست و آنها بر دو قسماند :
قسمى از آنها امورى است كه وقوع يافته و موجود شده و بعد از وقوع يافتن و موجود شدن ، نمىشود كه موجود نشود و وقوع نيابد ، مثل سخنِ گفته ، كه نمىشود نگفت ، چنانچه فرمودند : فإذا وَقَعَ العينُ المفهومُ المُدْركُ فلا بَداء « 3 » .
و قسم ديگر آن است كه حكمت الهى مانع است از اجراى بَدا در آنها ، مانند
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 255 ، ح 1 ؛ مسائل عليّ بن جعفر ، ص 326 ، ح 813 ؛ الاختصاص ، ص 313 .
( 2 ) . مهجّ الدعوات ، ص 48 ؛ بحارالأنوار ، ج 86 ، ص 214 .
( 3 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 148 ، ح 16 ؛ التوحيد ، ص 334 ، ح 9 .