« عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى »
« 1 » ؛ و مخزون فرموده است علم همه را در نفوس ملائكهء موكّلهء بر خلق و رزق و حيات و ممات و مدبّرهء امور جميع كائنات ؛ و مخزون فرموده است در قرآن مجيد و فرقان حميد خود ، چنانچه مىفرمايد :
« وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ »
« 2 » ؛ « فيه تبيانُ كلّ شيء » « 3 » ؛ و مخزون و مكنون فرموده است در الواح موجودات سماويّه و ارضيّه و مكنون و مخزون فرموده است علم جميع آنها را در قلب خاتم انبيا و ائمّهء هُدى عليهم السلام ، چنانچه فرموده :
« وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ »
« 4 » و جميع علومى كه مخزون است در اين خزائن ، كلًاّ معلومات اللَّهاند از حيثى و علوم اويند از حيثى ؛ و همه را ايثار و اختيار فرموده و هر وقت هر قدر از آنها را بخواهد ظاهر مىسازد و هر قدر را بخواهد مخزون و مخفى مىدارد ، چنانچه فرمود :
يُبْسَطُ لنا العلمُ فيعلم ، و يُقْبَضُ عنّا فلا نعلم « 5 » و كيفيّت اين قبض و بسط در قنوت سيّدالشهداء عليه السلام مذكور شد و گمان نمىكنم كه مسلمى منع كند اطلاق علم را بر اين مخزونات و مغيّبات حادثهء موجوده در الواح قضائيّه و قدريّه و ساير خزائن مذكوره ، با آنكه جميع اين علوم را للَّهنداند - و لام در اينجا براى تمليك و اختصاص - زيرا كه خداوند اقدس ، خود در كلام مجيد خود ، در چند موضع ، بعضى از علوم حادثه مستقبلهء زمانيّه را كه بايد بعد به عرصهء ظهور آيد ، اسناد به خوديّت داده و آنها را علم خود ناميده و حال آنكه جميع آنها بر او ظاهر بوده است در علم مخزون مكنون ، پيش از آنكه به عرصهء ظهور آيند ، از جمله آنها اين موضع است كه مىفرمايد :
« جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ »
« 6 » .
بيضاوى در تفسير اين آيه گفته كه : « و قبل ليعلم رسوله والمؤمنون ، لكنّه أسند إلى نفسه لأنّهم خواصّه » « 7 » ، و هر عاقلى كه اطّلاع بر اقوال مفسّرين و احاديث سابقه به هم
هامش
( 1 ) . طه ( 20 ) : 52 .
( 2 ) . يوسف ( 12 ) : 111 .
( 3 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 61 ، ح 8 ؛ و ص 198 ، ح 1 ؛ وص 229 ، ح 4 .
( 4 ) . يس ( 36 ) : 12 .
( 5 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 256 ، ح 1 .
( 6 ) . بقره ( 2 ) : 143 .
( 7 ) . تفسير البيضاوي ، ج 1 ، ص 417 و ص 418 .