يعنى : و حمزه گفت : اين آيت را از سورهء شمس كه : پس الهام كرد نفس را بى باكى آن نفس و خوددارى آن نفس .
امام گفت كه : مراد اين است كه : بيان كرد براى آن نفس ، حال ارتكاب مشتبهات را و حال خوددارى از مشتبهات را .
اصل : وَقَالَ :
« إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً »
« 1 » ، قَالَ : « عَرَّفْنَاهُ ، إِمَّا آخِذٌ وَإِمَّا تَارِكٌ » .
شرح : و حمزه گفت اين آيت را از سورهء انسان كه : به درستى كه ما به شواهد ربوبيّت و به معجزات و به محكمات كتب نموديم به آدمى راه را ؛ يا بر حالى كه مقدّر است كه شكرگزار باشد و يا بر حالى كه مقدّر است كه كافر نعمت باشد .
امام گفت كه : مراد اين است كه : شناسانيديم او را راه حق كه راه اقرار به ربوبيّت ، به تصديق به رسول و حجج است ؛ يا او قبول كننده است و يا ترك كننده است . مراد اين است كه : شكر نعمتِ هدايت ، عمل به مقتضاى آن است . و كفران نعمت هدايت ، ترك عمل به مقتضاى آن است . و اين مضمون مىآيد در « كِتَابُ الْإِيمَانِ وَالْكُفْر » در حديث چهارمِ « بَابُ الْكُفْرِ » كه باب صد و شصت و پنجم است .
اصل : وَعَنْ قَوْلِهِ :
« وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى »
« 2 » ، قَالَ :
« عَرَّفْنَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى وَهُمْ يَعْرِفُونَ » .
وَفِي رِوَايَةٍ : « بَيَّنَّا لَهُمْ » .
شرح : و پرسيد حمزه امام عليه السلام را از قول اللَّه تعالى در سورهء فصّلت : و امّا قوم ثمود ، پس هدايت كرديم ايشان را به شواهد ربوبيّت و به معجزات و به محكمات ، راه حق را ، پس گزيدند كورى را بر راه يافتن .
امام گفت كه : مراد اين است كه : شناسانيديم به ايشان راه حق را ، پس گزيدند
هامش
( 1 ) . انسان ( 76 ) : 3 .
( 2 ) . فصّلت ( 41 ) : 17 .