غايب معلومِ باب « نَصَرَ » و « ضَرَبَ » است . مراد اين است كه : تفويض ، مستلزم اين است كه اللَّه تعالى عاجز باشد مثل ديگران ، چنانچه گذشت در حديث ششمِ اين باب كه : « وَمَنْ زَعَمَ أَنَّ الْخَيْرَ وَالشَّرَّ بِغَيْرِ مَشِيَّةِ اللَّهِ ، فَقَدْ أَخْرَجَ اللَّهَ مِنْ سُلْطَانِهِ » . و عاجز ، قابل ربوبيّت نيست و قابل امر و نهى نيز نيست ، مگر آن كه به نيابتِ ديگرى باشد مثل انبيا و اوصيا .
يعنى : روايت است از چند كس از امام جعفر صادق عليه السلام ، هر كدام گفت كه : گفت امام را مردى كه : قربانت شوم ، آيا مجبور كرده اللَّه تعالى بندگان را بر گناهان ؟
گفت كه : اللَّه تعالى عادلتر از اين است كه مجبور كند ايشان را بر گناهان ، بعد از آن عذاب كند ايشان را بر آنها .
پس آن مرد گفت او را كه : قربانت شوم ، آيا پس واگذاشته اللَّه تعالى كار را سوى بندگان ؟
راوى گفته كه : پس امام عليه السلام گفت كه : اگر وامىگذاشت سوى ايشان ، در حصارِ امر و نهى نمىكرد ايشان را .
پس آن مرد گفت او را كه : قربانت شوم ، پس ميانِ جبر و تفويض ، مرتبهاى هست ؟
راوى گفت كه : پس امام عليه السلام گفت كه : آرى ، فراختر از ميانِ آسمان تا زمين .
بيانِ اين شد در شرح حديث نهمِ اين باب .
[ حديث ] دوازدهم
اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ وَغَيْرُهُ ، عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ ] عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ ، قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا عليه السلام : إِنَّ بَعْضَ أَصْحَابِنَا يَقُولُ بِالْجَبْرِ ، وَبَعْضَهُمْ يَقُولُ بِالِاسْتِطَاعَةِ ، قَالَ : فَقَالَ عليه السلام لِي : « اكْتُبْ :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
، قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ عليهما السلام : قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ : يَا ابْنَ آدَمَ ، بِمَشِيئَتِي كُنْتَ أَنْتَ الَّذِي تَشَاءُ ، وَبِقُوَّتِي أَدَّيْتَ إِلَيَّ فَرَائِضِي ، وَبِنِعْمَتِي قَوِيتَ عَلى مَعْصِيَتِي ؛ جَعَلْتُكَ سَمِيعاً بَصِيراً
« ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما