يعنى : روايت است از بُرَيد ( به ضمّ باء يك نقطه و فتح راء بى نقطه ) عِجْلى ( به كسر عين بى نقطه و سكون جيم ) گفت كه : شنيدم از امام محمّد باقر عليه السلام مىگفت كه : به سبب ما عبادت كرده شد اللَّه تعالى و به سبب ما شناخته شد اللَّه تعالى و به سبب ما يگانه شمرده شد اللَّه - تَبَارَكَ وَ تَعَالى - و محمّد ، رسولِ اللّهِ - تَبَارَكَ وَ تَعَالى - است .
[ حديث ] يازدهم
اصل : [ بَعْضُ أَصْحَابِنَا ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ بْنِ بِشْرٍ ، عَنْ مُوسَى بْنِ قَادِمٍ ، عَنْ سُلَيْمَانَ ] عَنْ زُرَارَةَ ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام ، قَالَ : سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ :
« وَ ما ظَلَمُونا وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ »
« 1 » قَالَ : « إِنَّ اللَّهَ تَعَالى أَعْظَمُ وَأَعَزُّ وَأَجَلُّ وَأَمْنَعُ مِنْ أَنْ يُظْلَمَ ، وَلكِنَّهُ خَلَطَنَا بِنَفْسِهِ فَجَعَلَ ظُلْمَنَا ظُلْمَهُ ، وَوَلَايَتَنَا وَلَايَتَهُ ؛ حَيْثُ يَقُولُ :
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا »
« 2 » يَعْنِي الْأَئِمَّةَ مِنَّا » . ثُمَّ قَالَ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ :
« وَ ما ظَلَمُونا وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ »
« 3 » ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَهُ .
شرح : يُظْلَمَ ، به صيغهء مضارع غايب مجهولِ باب « ضَرَبَ » است ؛ و مراد اين است كه : هيچ كس اين توهّم نكرده تا دفع آن بايد كرد .
فاء در فَجَعَلَ براى بيان است . حَيْثُ ظرفِ وَوَلَايَتَنَا وَلَايَتَهُ است .
يَعْنِي الْأَئِمَّةَ مِنَّا تفسير
« الَّذِينَ آمَنُوا »
است و اين مبنى بر اين است كه مراد به ايمان اين جا ، تصديق به جميع مَا جَاءَ بِهِ الرَّسُول نيست ، به قرينهء اين كه اهل آن تصديق به جميع مخاطباناند و هر كدامِ ايشان ، قابل حكومت نيست ؛ بلكه مراد ، ايمن كردن پيروان خود از پيروى غير حق و از عذاب جهنّم و مانند آنها است ، موافق آنچه مىآيد در « كِتَابُ الْحُجَّة » در حديث دهمِ [ بَابُ ] مَوْلِدِ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عليهما السلام » .
مقصود اين است كه : با وجود آياتى كه دلالت مىكند بر اين كه حاكم ، غير اللَّه تعالى
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) : 57 ؛ اعراف ( 7 ) : 160 .
( 2 ) . مائده ( 5 ) : 55 .
( 3 ) . بقره ( 2 ) : 57 ؛ اعراف ( 7 ) : 160 .