اصل : « فَلَيْسَ لَهُ فِيمَا خَلَقَ ضِدٌّ ، وَلَا لَهُ فِيمَا مَلَكَ نِدٌّ ، وَلَمْ يَشْرَكْهُ فِي مُلْكِهِ أَحَدٌ ، الْوَاحِدُ الْأَحَدُ الصَّمَدُ ، الْمُبِيدُ لِلْأَبَدِ ، وَالْوَارِثُ لِلْأَمَدِ ، الَّذِي لَمْ يَزَلْ وَلَا يَزَالُ وَحْدَانِيّاً أَزَلِيّاً قَبْلَ بَدِيءِ « 1 » الدُّهُورِ ، وَبَعْدَ صُرُوفِ الْأُمُورِ ، الَّذِي لَايَبِيدُ وَلَا يَنْفَدُ » .
شرح : مَلَكَ از باب « ضرب » است . لَمْ يَشْرَكْهُ ، به صيغهء مضارع معلومِ باب « عَلِمَ » است . الْمُلْك ، به ضمّ و فتح و كسر ميم و سكون لام : مملوك ؛ و به ضمّ ميم : پادشاهى . و هر دو اين جا مناسب است .
الْمُبِيد ، به ضمّ ميم و كسر باء يك نقطه و سكون ياء دو نقطه در پايين و دال بى نقطه :
فانى كننده ؛ و به كسر ميم و سكون همزه و فتح باء يك نقطه و دال بى نقطه ، به صيغهء اسم آلت : سبب استمرار .
أَبَد ( به فتح همزه و فتح باء يك نقطه و دال بى نقطه ) بنابر اوّل به معنى دهر است و عبارت از اهلِ دهر است ؛ و بنابر دوم ، به معنى مستمرّ است .
الْأَمَد ( به فتح همزه و كسر ميم و دال بى نقطه ) : به نهايت رسيده در مال دارى .
صاحب قاموس گفته : « الْآمد : الْمَمْلُوءِ مِنْ خَيْرٍ أَوْ شَرٍّ » « 2 » و مراد اين است كه : هر مال دار را مىميراند و مال او را به هر كه مىخواهد وامىگذارد .
الْأَزَلِي : بى ابتدا . قَبْلَ متعلّق است به « أَزَلِيّاً » يا به « وَحْدَانِيّاً » نيز . « قَبْل » ناظر است به « لَمْ يَزَلِ » .
الْبَدِيء ( به فتح باء يك نقطه و كسر دال بى نقطه و سكون ياء و همزه ، به صيغهء فَعيل به معنى مفعول ) : ابتدا كرده شده ؛ و حذفِ ياء آن جايز است . و به تشديد و تخفيف ياء دو نقطه در پايين بى همزه : نمايان . و بنابر دوم ، مراد كارهاى ظاهر در دنياست كه آميخته به باطل است .
الدُّهُور ( جمع دهر ) : زمانهها . بَعْد ناظر است به لَايَزَال . الصُّرُوف ( به ضمّ صاد بى نقطه
هامش
( 1 ) . كافى مطبوع : « بدء » .
( 2 ) . القاموس المحيط ، ج 1 ، ص 275 ( أمد ) .