ابراهيم باشد : مصاحبِ درونى من . و مانند آن مثلِ « جَنْبُ اللَّه » و « وَجْهُ اللَّه » . و جميع آن ، آفريده شده است ، ساخته شده است ، احداث كرده شده است ، مملوكِ صاحب كلّ اختيار است ، تدبير كرده شده است .
[ حديث ] چهارم
اصل : [ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَحْرٍ ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَرَّازِ ] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ ، قَالَ : سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عليه السلام عَمَّا يَرْوُونَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ عَلى صُورَتِهِ ، فَقَالَ : « هِيَ صُورَةٌ مُحْدَثَةٌ مَخْلُوقَةٌ ، اصْطَفَاهَا اللَّهُ وَاخْتَارَهَا عَلى سَائِرِ الصُّوَرِ الْمُخْتَلِفَةِ ، فَأَضَافَهَا إِلى نَفْسِهِ ، كَمَا أَضَافَ الْكَعْبَةَ إِلى نَفْسِهِ ، وَالرُّوحَ إِلى نَفْسِهِ ؛ فَقَالَ : وَ
« بَيْتِيَ »
« 1 » وَ
« نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي »
« 2 » » .
شرح : روايت است از محمّد بن مسلم ، گفت كه : پرسيدم امام محمّد باقر عليه السلام را از آنچه روايت مىكنند از رسول اللَّه صلى الله عليه و آله كه : به درستى كه اللَّه تعالى آفريده آدم را بر صورت او . پس گفت كه : اين صورتى است كه احداث كرده شده است ، آفريده شده است ، گزيده آن را اللَّه تعالى و ترجيح داده آن را بر باقى صورتهاى مختلف ، پس نسبت داده آن را به خود ، چنانچه نسبت داده كعبه را به خود و نسبت داده روح را به خود ، پس گفته در سورهء بقره كه : خانهء من . و گفته در سورهء ص كه : و دميدم در او از روح خود .
مخفى نماند كه اين حديث ، دلالت بر اين مىكند كه ضمير صُوَرتِهِ به اللَّه تعالى راجع است . و بعضى مىگويند كه : به آدم راجع است . و عَلى نَهجيّه يا تعليليّه است ؛ به معنى بر نهجِ صورت لايق به او ، يا براى خوبى صورتش .
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) : 125 ؛ حجّ ( 22 ) : 26 .
( 2 ) . حجر ( 15 ) : 29 ؛ ص ( 38 ) : 72 .