يَقُولُ : ذَلِكَ فِي يَوْمِ صِفِّينَ وَهُوَ يُطَارِدُ « 1 » .
يعنى : پس از آن ظاهر ساخت از جملهء آن چهار جزء سه اسم را براى حاجت مخلوقان سوى آن سه اسم . و پنهان گذاشت از جملهء آن چهار جزء يك اسم را كه ذات است و آن اسمى است كه در حجاب است ، در خزانهء غيب است ، پس آن سه اسم ، بازگشتِ جميع اسمائى است كه ظاهر است .
بيانِ اين مبحث آن كه : آنچه به سبب اين سه اسم ظاهر است ، به وجه ، نه به كنه اوست ، اللَّه است تَبَارَكَ وَ تَعَالى .
اصل : « وَسَخَّرَ سُبْحَانَهُ لِكُلِّ اسْمٍ مِنْ هذِهِ الْأَسْمَاءِ أَرْبَعَةَ أَرْكَانٍ ، فَذلِكَ اثْنَا عَشَرَ رُكْناً » .
شرح : الرُّكْن ( به ضمّ راء و سكون كاف ) : آنچه باعث قوّت شود . و مراد اين جا ، جزء عمده است ، يا مراد ، لشكر است به معنى مَدلولاتِ التزاميّهء اسمى به اعتبار اين كه كثرت مدلولِ لفظ ، باعث قوّت آن لفظ است . اهل حسابِ عرب به جاى « جَمْعاً » :
« فَذلِكَ » مىگويند و لِهذَا حاصلِ جمع را « فَذْلَكَة » مىنامند .
يعنى : و رام كرد اللَّه - سُبْحَانَهُ - براى هر نامى از اين سه نام ، چهار جزء عمده را ؛ پس مجموع آن ، دوازده جزء عمده است .
اصل : « ثُمَّ خَلَقَ لِكُلِّ رُكْنٍ مِنْهَا ثَلَاثِينَ اسْماً فِعْلًا مَنْسُوباً إِلَيْهَا » .
شرح : ضمير مِنْهَا راجع به « أَرْكَان » است . فِعْلًا ( به كسر فاء ) صفت « اسْماً » است و مراد به فعل ، مفعول است . ضمير إلَيْهَا راجع به « ثَلَاثَةِ أَسْمَاء » است .
يعنى : بعد از آن آفريد براى هر جزء عمده ( از جمله دوازده جزء عمده ) سى نام كه كرده شده است ، منسوب است سوى آن سه اسم .
اصل : « فَهُوَ الرَّحْمنُ ، الرَّحِيمُ ، الْمَلِكُ ، الْقُدُّوسُ ، الْخَالِقُ ، الْبَارِئُ ، الْمُصَوِّرُ
هامش
( 1 ) . عُدّة الداعي ، ص 278 .