هفتم است - كه : « مَعْرُوفٌ عِنْدَ كُلِّ جَاهِلٍ » « 1 » . يا مراد ، حاضر است نزد هر حاجتى و روا كنندهء حاجات است .
يعنى : پس بدان - رحمت كناد تو را اللَّه تعالى - كه راه راست در توحيد ، آن است كه نازل شده به آن قرآن از اسماى مشتقّهء اللَّه - جَلَّ وَعَزَّ - و مانند آنها ، پس نفى كن از اللَّه تعالى به كار نيامدن را و مانند كردن او را به ديگرى در اسمِ جامدِ محضِ ، چنانچه آن قوم از اهل عراق مىگويند . پس نيست بطلان و نيست تشبيه ؛ او اللَّه است كه دائمِ معروف است ، به غايت بالاست اللَّه از اين كه بيان مىكنند او را بيان كنندگان به اسمِ جامد محض .
و درمگذريد در بيان كردنِ او و در هر مشكل از قرآن ، تا مبادا كه گمراه شويد بعد از بيان كردنِ اللَّه تعالى حجّت خود را بعد از هر رسولى از آدم تا خاتم .
مراد ، وجوبِ سؤالِ أَهْلِ الذِّكْر است در مشكلات ، اگر ميسر شود ؛ و وجوبِ سكوت ، اگر ميسر نشود . و اشارت است به قولِ اللَّه تعالى در سورهء توبه :
« وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ »
« 2 » .
و هرگز اللَّه تعالى در حيرت نگذاشته قومى را بعد از آن كه رسولى و كتابى سوى ايشان فرستاده باشد ، ليك ظاهر ساخته براى ايشان چيزى را كه به آن توانند كه خود را نگاه دارند از عذاب الهى . مراد به آن چيز ، امام مُفْتَرَضِ الطَّاعَةِ عالم به جميع مشكلات است تا آمدن رسولى ديگر يا انقراض دنيا ؛ و مىآيد در حديث سوّمِ باب سى و دوم كه « بابُ الْبَيَانِ وَالتَّعْرِيفِ وَلَزُومِ الْحُجَّة » است .
[ حديث ] دوم
اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ ، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ ] عَنْ أَبِي حَمْزَةَ ، قَالَ : قَالَ لِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ عليهما السلام :
« يَا أَبَا حَمْزَةَ ، إِنَّ اللَّهَ لَايُوصَفُ بِمَحْدُودِيَّةٍ ، « 3 » عَظُمَ رَبُّنَا عَنِ الصِّفَةِ ، فَكَيْفَ
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 91 ، ح 2 .
( 2 ) . توبه ( 9 ) : 115 .
( 3 ) . كافى مطبوع : « بمحدويّة » بدل « بمحدود به » .