و حاصل جواب اين است كه : اين توهّم كه كردى ، مبنى بر اين است كه ضمير منصوب در رَآهُ ، راجع به اللَّه تعالى باشد و مراد به رؤيت ، رؤيت چشم باشد نه دل . و هر دو ، باطل است و دليل از قرآن ، دلالت بر بطلان آن مىكند .
بدان كه توضيح اين مبحث مىشود به نقلِ بعض آيات متعلّقه به اين مبحث و ترجمهء آن بر طبق احاديث و آن ، اين است :
« وَ النَّجْمِ إِذا هَوى * ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى * وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى * إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى * عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى * ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوى * وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى * ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى * فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى * فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى * ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى * أَ فَتُمارُونَهُ عَلى ما يَرى * وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى * عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى * عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى * إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى * ما زاغَ الْبَصَرُ وَ ما طَغى * لَقَدْ رَأى مِنْ آياتِ رَبِّهِ الْكُبْرى * أَ فَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَ الْعُزَّى * وَ مَناةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرى »
« 1 » .
در تفسير علىّ بن ابراهيم - رَحِمَهُ اللّهُ تَعَالى - بعد از تفسيرِ « نَجْم » به رسول اللَّه صلى الله عليه و آله ، روايتى شده از امام محمّد تقى عليه السلام و در آن اشارت است به اين كه : اين آيات ، ردّ بر جمعى از منافقان صحابه است كه دوست نداشتند وصايت امير المؤمنين على عليه السلام را « 2 » .
و أيضاً به اين اشارت است آنچه مىآيد در « كتابُ الْحُجَّة » در حديث پنجمِ « [ بابُ ] مَوْلِدِ أَبِي الْحَسَنِ مُوسى عليه السلام » در تفسير آيت سورهء نجم :
« إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ »
« 3 » كه : « الْبَطْنُ لِآلِ مُحَمَّدٍ ، وَالظَّهْرُ مَثَلٌ » « 4 » .
و بنابراين مىگوييم بر سبيل احتمال كه : چون جمعى از اصحاب رسول اللَّه صلى الله عليه و آله - كه منافقان قريش بودند - مطلّع شدند كه رسول اللَّه صلى الله عليه و آله ، مكرّر تصريح به وصايت امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب مىكند ، مجادله با او كردند و با هم گفتند كه : صاحبِ ما - به معنى همراه شب و روز ما - در ظاهر ، نه در باطن ، از روىِ محضِ خواهش نفس ، اين
هامش
( 1 ) . نجم ( 53 ) : 1 - 20 .
( 2 ) . تفسير القمّي ، ج 2 ، ص 335 .
( 3 ) . نجم ( 53 ) : 23 .
( 4 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 481 ، ح 5 .