[ حديث ] نهم
اصل : [ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْحَمِيدِ ، عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِينٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ ] عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام ، قَالَ :
« إِيَّاكُمْ وَالتَّفَكُّرَ فِي اللَّهِ ، وَلكِنْ إِذَا أَرَدْتُمْ أَنْ تَنْظُرُوا إِلى عَظَمَتِهِ ، فَانْظُرُوا إِلى عَظِيمِ خَلْقِهِ » .
شرح : روايت است از امام محمّد باقر عليه السلام گفت كه : دور داريد از يكديگر خودتان را و فكر در ذاتِ اللَّه تعالى را ، وليك چون خواهيد كه نظر كنيد در بزرگىِ ذات او ، پس نظر كنيد سوى بزرگى آفريدهء او مثل آسمانها .
مخفى نماند كه در وَلكِنْ تا آخر ، اشعار به اين هست كه كسى كه به فكرِ ذات او افتاده به وسوسهء شيطانى ، خيال كرده كه او جسم بزرگ است و به قصد ادراكِ بزرگى او فكر مىكند .
[ حديث ] دهم
اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ رَفَعَهُ ، قَالَ : ] قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : « يَا ابْنَ آدَمَ ، لَوْ أَكَلَ قَلْبَكَ طَائِرٌ ، لَمْ يُشْبِعْهُ ، وَبَصَرُكَ لَوْ وُضِعَ عَلَيْهِ خَرْتُ « 1 » إِبْرَةٍ ، لَغَطَّاهُ ، تُرِيدُ أَنْ تَعْرِفَ بِهِمَا مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ؟ إِنْ كُنْتَ صَادِقاً ، فَهذِهِ الشَّمْسُ خَلْقٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ ، فَإِنْ قَدَرْتَ أَنْ تَمْلَأَ عَيْنَيْكَ مِنْهَا ، فَهُوَ كَمَا تَقُولُ » .
شرح : الْخَرْتُ ( به فتح و ضمّ خاء با نقطه و سكون راء بى نقطه و تاء دو نقطه در بالا ) :
سوراخ سوزن و مانند آن . فاء در فَهذِهِ ، جزائيّه است و در فَإِنْ ، بيانيّه است .
صوفيّه دعوى مىكنند كه : ممكن است اين كه اهل دل مشاهدهء ذاتِ اللَّه تعالى كنند تا به حدّى كه با او يكى شوند و ما سعى مىكنيم تا به آن مرتبه رسيم .
و اشاعره مىگويند كه : ممكن است اين كه در قيامت ، ذاتِ اللَّه تعالى را بينند و ما سعى مىكنيم تا به آن مرتبه رسيم .
هامش
( 1 ) . كافى مطبوع : « خرق » .