مىگيرند و غُل مىكنند . مقصود اين است كه : صاحب اين صفات ربوبيّت ، غمگين از معصيت و خوشحال از طاعت نمىشود .
اصل : «
« لَمْ يَلِدْ »
فَيُورَثَ
« وَ لَمْ يُولَدْ »
فَيُشَارَكَ ،
« وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ »
» .
شرح : اين فقره ، در محلّ نصب است و صفت « أَحَداً صَمَداً » است ؛ چه فاصلهء ميان اين و آن به تفسير است نه به بيگانه .
فَيُورَثُ ، به كسر راء مخفّفه يا مشدّده است . فَيُشَارَكَ ، به كسر راء مخفّفه است و اشارت است به اين كه : مراد به ولادت ، صدور جوهرى از جوهرى ديگر بر سبيلِ ايجاب است و محال است كه ولادت به اين معنى متحقّق شود بى آن كه چيزى كه كائنِ في نَفْسِه باشد در خارج ، مثل جنس ، سرايت كند از والد به مولود ، و بى آن كه مولود ، شريك والد خود شود در جنس مثلًا .
يعنى : نزاييد تا ميراث دهد جنسِ خود را مثلًا به كسى . و زاييده نشده تا شريك شود با پدرش در جنس مثلًا . و نبود هرگز او را شريك در صفات ربوبيّت - مثل استقلال در قدرت و مثل استحقاقِ حكم از پيشِ خود - هيچ كس .
[ حديث ] سوم
اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ سُوَيْدٍ ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ حُمَيْدٍ ، قَالَ : قَالَ : ] سُئِلَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ عليهما السلام عَنِ التَّوْحِيدِ ، فَقَالَ : « إِنَّ اللَّهَ - عَزَّ وَجَلَّ - عَلِمَ أَنَّهُ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ أَقْوَامٌ مُتَعَمِّقُونَ ؛ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالى « قل هو الله أحد » وَالْآيَاتِ مِنْ سُورَةِ الْحَدِيدِ إِلى قَوْلِهِ :
« وَ هُوَ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ »
« 1 » فَمَنْ رَامَ وَرَاءَ ذَلِكَ ، فَقَدْ هَلَكَ » .
شرح : التَّوْحِيد : اخلاص در عبادت . مراد سائل اين است كه : آيا در مقام توحيدِ صانعِ عالم ، معرفت او به كنه ذات يا به شخص ممكن است ، يا ممكن نيست ، بلكه اكتفا
هامش
( 1 ) . حديد ( 57 ) : 6 .