ايشان باشد تا روز قيامت ، چنانچه اشارت به آن مىشود در حديث سوّمِ اين باب .
هُوَ راجع به رَبِّي است ، به قرينهء اين كه در سؤال ، « رَبَّكَ » واقع شده - و اشارت به اين مىشود در حديث چهارمِ اين باب - و آن « 1 » مبتدا است . اللّهُ خبرِ مبتدا است ، به معنى آن مستحقّ عبادت كه معلوم است نزد اطفال و عجايز و عوام ، پيش از آن كه ضايع كنند ذهن خود را به شبهات فلاسفه ، چنانچه اشارت به اين مىشود در حديث آخر بابِ شانزدهم .
أَحَدٌ خبر ديگر مبتدا است ، به معنى بى جزء و قَرين در صفاتِ ربوبيّت ، مثل قِدَم و تجرّد و نفوذِ اراده .
و باقى سوره بيان مىشود در اين باب و در حديث اوّلِ باب هفدهم .
يعنى : به درستى كه جهودان پرسيدند رسول اللَّه صلى الله عليه و آله را ، به اين روش كه گفتند كه :
بيان كن براى ما صاحب كلّ اختيارت را به طريق مستقيمِ واضح .
پس رسول اللَّه صلى الله عليه و آله درنگ كرد ، سه ساعت جواب نمىگفت ، بعد از آن فرود آمد از جانبِ اللَّه تعالى سورهء « قل هو الله أحد » تا آخر آن .
[ وَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ . ]
[ حديث ] دوم
اصل : [ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى وَمُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ عَمْرٍو النَّصِيبِيِّ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : ] سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ « قل هو الله أحد » فَقَالَ : « نِسْبَةُ اللَّهِ إِلى خَلْقِهِ أَحَداً صَمَداً أَزَلِيّاً صَمَدِيّاً » .
شرح : بيان نِسْبَةُ اللّهِ شد در شرح عنوان اين باب . و تعديهء آن به « إِلى » به اعتبار تضمين معنى توجيه است . الْأَحَد : بى جزء و قرين . الصَّمَد : روا كنندهء حاجت ؛ و بيان مىشود در باب هجدهمِ كه « بابُ تَأْوِيلِ الصَّمَدِ » است .
هامش
( 1 ) . يعنى : « هُوَ » .