يَقُولُ : « إِذَا سَمِعْتُمُ الْعِلْمَ فَاسْتَعْمِلُوهُ ، وَلْتَتَّسِعْ قُلُوبُكُمْ ؛ فَإِنَّ الْعِلْمَ إِذَا كَثُرَ فِي قَلْبِ رَجُلٍ لَايَحْتَمِلُهُ ، قَدَرَ الشَّيْطَانُ عَلَيْهِ ، فَإِذَا خَاصَمَكُمُ الشَّيْطَانُ ، فَأَقْبِلُوا عَلَيْهِ بِمَا تَعْرِفُونَ ؛ فَ
« إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعِيفاً »
« 1 » » .
فَقُلْتُ : وَمَا الَّذِي نَعْرِفُهُ ؟ قَالَ : « خَاصِمُوهُ بِمَا ظَهَرَ لَكُمْ مِنْ قُدْرَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ » .
شرح : شنيدم از امام محمّد باقر عليه السلام مىگفت كه : چون شنويد باعث دانش را ، مثل محكمات قرآن ، پس كار فرماييد آن دانش را به سؤال « اهل الذكر » و لوازم آن . و بايد كه فراخ باشد دلهاى شما و صاحب حوصله باشيد ؛ چه دانش ، چون بسيار شود در دل مردى كه حوصلهء آن ندارد ، دست مىيابد شيطان بر او و او را سوى خود ستايى مىخواند . پس اگر اين دشمنى كند با شما شيطان ، پس جهاد كنيد با او به آن چيزى كه مىشناسيد آن را ؛ چه به درستى كه حيلت شيطان ، هميشه ضعيف بوده ، چنانچه در سورهء نساء است .
پس گفتم كه : چيست آن چيز كه مىشناسيم آن را ؟
امام گفت كه : دشمنى كنيد و جواب گوييد شيطان را به آنچه معلوم شده شما را و آن ، قدرتى است كه اللَّه تعالى نموده در آفريدن محمّد و دوازده امام عليهم السلام كه داناياناند به جميع قرآن و جميع مسائل دين ؛ به اين معنى كه دانش خود را با دانش ايشان سنجيد كه دانش شما در نظر شما سهل نمايد و خود ستايى نكنيد .
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) : 76 .