وَعَمِلَ بِهِ « 1 » براى احتراز است از كسى كه قصد او متغيّر شود و بعد از فرا گرفتن علم ، مايل به دنيا شود .
و بنا بر دوم ، ضمير أَهْلِه راجع به عِلْم است و مراد به أهْلِه كسى است كه برهانى نقلى يا عقلى باشد بر اين كه او از علما است و واجب است سؤال او از مشكلات ، مثل ائمّهء اهل البيت عليهم السلام ، چنانچه منقول مىشود از رسول اللَّه صلى الله عليه و آله در « كِتَابُ الْحُجَّة » در بعض احاديثِ « بَابُ مَا نَصَّ اللَّهُ - / عَزَّ وَ جَلَّ - / وَ رَسُولُهُ عَلَى الْأَئِمَّة عليهم السلام واحِداً فَوَاحِداً » كه باب شصت و چهارم است . و ذكر أهْلِه احتراز است از كسى كه اكتفا كند به أخْذ عِلم از محكمات قرآن و از امّت در ضروريّات دين و سؤالِ « أهل الذكر » از مشكلات نكند .
يعنى : گفت رسول اللَّه صلى الله عليه و آله كه : دو به غايتْ حريص ، هرگز سير نمىشوند : يكى ، حريص مالِ دنيا ؛ و ديگرى : حريص دانش . پس هر كه قناعت كند از مال دنيا بر آنچه حلال كرده اللَّه تعالى براى او و حرام را نطلبد ، سلامت مىشود از عذاب الهى . و هر كه دريابد مال دنيا را بىآنكه حلال باشد ، جهنّمى مىشود ، مگر آنكه در دنيا توبه كند به شروطش يا در آخرت برگرداند حسناتى را از تصرّف شريك و باعث نجات او شود .
و هر كه فرا گيرد دانش را از جملهء اهل فرا گرفتن دانش و عمل كند به آن دانش ، نجات از عذاب الهى دارد . و هر كه قصد كند به فرا گرفتن دانش ، دنيا را ، پس همان دنيا بهرهء اوست و در آخرت ، بهره ندارد .
[ حديث ] دوم
اصل : [ الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَامِرٍ ، عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْوَشَّاءِ ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ ، عَنْ أَبِي خَدِيجَةَ ] عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : « مَنْ أَرَادَ الْحَدِيثَ لِمَنْفَعَةِ الدُّنْيَا ، لَمْ يَكُنْ لَهُ فِي الْآخِرَةِ نَصِيبٌ ؛ وَمَنْ أَرَادَ بِهِ خَيْرَ الْآخِرَةِ ، أَعْطَاهُ اللَّهُ خَيْرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ » .
شرح : روايت است از امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : هر كه طلب علمِ حديث كرد
هامش
( 1 ) . در روايت شريفه ، « عَمِلَ بِعِلْمِهِ » به كار برده شده است .