[ حديث ] چهارم
اصل : [ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمنِ ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْأَحْوَلِ ] عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : « لَا يَسَعُ النَّاسَ حَتّى يَسْأَلُوا ، وَيَتَفَقَّهُوا وَيَعْرِفُوا إِمَامَهُمْ ، وَيَسَعُهُمْ أَنْ يَأْخُذُوا بِمَا يَقُولُ وَإِنْ كَانَ تَقِيَّةً » .
شرح : مراد به سؤال اين جا ، سؤال مردمان ، يكديگر را از حُدود « مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى رَسُولِه » است . و مراد به تفقُّه ، معرفت آن حدود است به سؤال . و اينها اشارت است به آيت سورهء توبه :
« فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ »
« 1 » و بيان شد در شرح حديث هفتمِ باب دوم كه « بَابُ فَرْضِ الْعِلْمِ وَ وُجُوبِ طَلَبِهِ وَالحَثِّ عَلَيْه » است .
يعنى : روايت است از امام جعفر صادق عليه السلام گفت كه : گنجايش ندارد مردمان را هيچ حالتى ، مگر اين كه پرسند يكديگر را از حُدود « مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى رَسُولِه » و فهمند آن حدود را و شناسند بعد از رسول اللَّه صلى الله عليه و آله امام زمان خود را به دلالت آن حدود و تتبّع احوال مدّعيان امامت در هر زمان كه باشد يا به نصّ امام سابق . و گنجايش دارد ايشان را اين كه عمل كنند بىفتوا و قضا به آنچه امام مىگويد ، هر چند كه احتمال تقيّه داشته باشد .
[ حديث ] پنجم
اصل : [ عَلِيٌّ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى ، عَنْ يُونُسَ ، عَمَّنْ ذَكَرَهُ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : ] « قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله : أُفٍّ لِرَجُلٍ لَايُفَرِّغُ نَفْسَهُ فِي كُلِّ جُمُعَةٍ لِأَمْرِ دِينِهِ ؛ فَيَتَعَاهَدَهُ وَيَسْأَلَ عَنْ دِينِهِ » .
شرح : گفت رسول اللَّه صلى الله عليه و آله كه : اف باد مردى را كه فارغ نمىسازد خودش را از شغل دنيا در هر روز آدينه يا در هر هفته روزى براى كار عمدهء آخرت خود تا وارسد به آن كار و پرسد از مسائل خود كه ندانسته است و به كار آخرت او مىآيد .
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) : 122 .