و وَرَع ( به فتح واو و فتح راء بىنقطه و عين بىنقطه ) به معنى پرهيزگارى است ؛ و آن ، راجع به فهميدگى مىشود . پس فقرهء رابعه در روايت اخرى تأكيد فقرهء ثالثه است و مضمونى ديگر نيست ، و لِهذا در روايت اولى ذكر نشده و حاصل هر دو روايت اين است كه : مخالفان اماميّه از جملهء اهل قبله سه قسماند :
اوّل ، جمعى كه مىدانند كه مضمون آن آيات بيّناتِ محكمات ، نهى از پيروى ظن و اختلاف از روى ظن است و نمىفهمند كه اين لازم دارد امامى را كه مفترض الطاعه ، عالِم به جميع احكام و متشابهات باشد در هر زمانى تا انقراض تكليف ، و فقرهء اولى براى سرزنش ايشان است .
دوم ، جمعى كه نمىدانند كه در آن آيات ، نهى از پيروى ظن شده و قرائت قرآن مىكنند روز و شب ، بىتدبّر در مدلول صريح آن ، و فقرهء ثانيه براى سرزنش ايشان است ، موافق آيت سورهء محمّد صلى الله عليه و آله :
« أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها » .
« 1 »
سوم ، جمعى كه عوام الناساند و نمىدانند مضمون اين محكمات را و قرائت قرآن نمىكنند ، مگر سورهء فاتحه و آنچه در نمازها واجب شده . و در سورهء فاتحه تفكّر نمىكنند تا فهمند كه صريح است در نهى از پيروى ظن و اختلاف از روى ظن ، چنانچه بيان شد در شرح اوّل خطبهء مصنّف . پس وَرَع و اجتناب از پيروى اهل ظن و ائمّهء ضلالت نمىكنند . و فقرهء ثالثه براى سرزنش ايشان است و به اين ، اشارت شده در آيت سورهء عنكبوت :
« وَ أَقِمِ الصَّلاةَ إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ »
« 2 » و بيان مىشود در شرح حديث اوّلِ « كِتَابُ فَضْلِ الْقُرْآن » .
يعنى : آگاه باشيد ! نيست خوبى در دانشى كه نيست با آن استنباطِ نتيجه . آگاه باشيد ! نيست خوبى در قرائت قرآنى كه نيست با آن تدبير در مدلول صريح آن . آگاه باشيد ! نيست خوبى در نمازى كه نيست با آن تفكّر در مدلول صريح سورهء فاتحه .
و مضمون باقى ، ظاهر است از آنچه مذكور شد .
هامش
( 1 ) . محمّد ( 47 ) : 24 .
( 2 ) . عنكبوت ( 29 ) : 45 .