است و اينها را به كشتن مىبرم . اين تابعان و پيشوايان ، مانند كرانِ لالانِ كوراناند . پس ايشان خردمندى نمىكنند .
اصل : « وَقَالَ :
( وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَ لَوْ كانُوا لا يَعْقِلُونَ )
» .
شرح : در مقامى كه حضرت رسول صلى الله عليه و آله غصّه مىخورده كه چرا اين ناخردمندان ، گوش به من نمىدارند تا به براهين واضحات از محكمات قرآن و غير آنها به راه آيند ، اللَّه تعالى جهت تسلّى رسول خود ، سرزنش ناخردمندان كرده ، گفت در سورهء يونس كه : و بعضى از ايشان گوش به تو - اى محمّد - مىدارند و به راه نمىآيند و با وجود اين ، غصّه مىخورى . آيا پس تو مىشنوانى كران را ، هر چند كه كارشان اين باشد كه خردمندى نكنند ؟
اين ، اشارت به اين است كه : كسى كه گوش اندازد به قصد قبول نكردن ، مانند كر است در نفع نيافتن از سخن .
مخفى نماند كه
« يَسْتَمِعُ »
در سورهء انعام و سورهء محمّد است « 1 » و تتمّه ، موافق نيست و در سورهء يونس
« يَسْتَمِعُونَ »
است « 2 » . پس مىتواند بود كه اين ، قرائتى غير مشهور يا نقلِ بِالمعنى باشد .
اصل : « وَقَالَ :
« أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا »
« 3 » » .
شرح : و گفت براى تسلّى رسول صلى الله عليه و آله و سرزنش ناخردمندان در سورهء فرقان كه :
بلكه گمان مىبرى - اى محمّد - اين كه بيشتر اين جماعت كه گوش به تو نمىدارند ، اگر گوش دارند ، مىشنوند ، يا اگر شنوند ، خردمندى مىكنند و پيروى حق مىكنند و
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) : 25 ؛ محمّد ( 47 ) : 16 .
( 2 ) . يونس ( 10 ) : 42 .
( 3 ) . فرقان ( 25 ) : 44 .