اصل : وَقُلْتَ : لَوْ كَانَ ذلِكَ ، رَجَوْتُ أَنْ يَكُونَ ذلِكَ سَبَباً يَتَدَارَكُ اللَّهُ تَعَالى بِمَعُونَتِهِ وَتَوْفِيقِهِ إِخْوَانَنَا وَأَهْلَ مِلَّتِنَا ، وَيُقْبِلُ بِهِمْ إِلى مَرَاشِدِهِمْ .
شرح : و گفتى كه : اگر باشد كتاب كافى ، اميد دارم كه بوده باشد اين كتاب ، وسيلهء نجات شيعهء دوازده امام از حيرت در زمان غيبت صاحب الزمان عليه السلام ؛ چه درمىيابد اللَّه تعالى به مدد خود و توفيق خود ، برادران ما را و هم دينان ما را و روآور مىكند ايشان را سوى چيزهايى كه جاى راستى ايشان است ؛ به معنى اين كه ايشان را در زمان غيبت امام در حيرت محض نمىگذارد ، پس كتاب تو وسيله باشد ، بهتر است .
مخفى نماند كه اين تقرير ، مبنى بر اين است كه جملهء يَتَدارَك ، استيناف بيانىِ سابق باشد ، و مىتواند بود كه دعايى باشد از آن برادر ، براى شيعهء دوازده امام ؛ به معنى اين كه : درياباد اللَّه تعالى برادران ما را و روآور كناد ايشان را . و نمىتواند بود كه صفت سَبَباً باشد ، مگر اين كه ضمير بِمَعونَتِه ، راجع به سبب باشد ، با وجود آن كه ضمير ، راجع به اللَّه است .
اصل : فَاعْلَمْ يَا أَخِي - أَرْشَدَكَ اللَّهُ - أَنَّهُ لَايَسَعُ أَحَداً تَمْيِيزُ شَيْءٍ مِمَّا اخْتَلفَتِ الرِّوَايَةُ فِيهِ عَنِ الْعُلَمَاءِ عليهم السلام بِرَأْيِهِ ، إِلَّا عَلى مَا أَطْلَقَهُ الْعَالِمُ بِقَوْلِهِ عليه السلام :
« اعْرِضُوهما عَلى كِتَابِ اللَّهِ ، فَمَا وَافَقَ كِتَابَ اللَّهِ - جَلَّ وَ عزّ - فَخُذُوهُ ، وَمَا خَالَفَ كِتَابَ اللَّهِ فرُدُّوهُ » .
وَقَوْلِهِ [ عليه السلام ] : « دَعُوا مَا وَافَقَ القَوْمَ ؛ فَإِنَّ الرُّشْدَ فِي خِلَافِهِمْ » .
وَقَوْلِهِ عليه السلام : « خُذُوا بِالْمُجْمَعِ عَلَيْهِ ؛ فَإِنَّ الْمُجْمَعَ عَلَيْهِ لَارَيْبَ فِيهِ » .
شرح : التَّمِييز : ترجيح ؛ و مراد اين جا ، فتوا و حكم به مضمون چيزى است و شامل محض عمل نيست ، به قرينهء فَرُدُّوه ؛ زيرا كه « رَدّ » به معنى حكم به بطلان چيزى است ، موافق آنچه مىآيد در « كِتَابُ الْعَقْلِ » در حديث هشتمِ باب دوازدهم كه « بَابُ النَّهْيِ عَنِ الْقَولِ بِغَيْرِ عِلْمٍ » است .
مَا در مِمّا اخْتَلَفَ موصوله است و عبارت است از حقوق اللَّه ، مثل وضو و نماز از
صافى در شرح كافى (فارسى) — صفحة 165
مساهمون: محمد حسين الدرايتي
ص١٦٥