و اخلاق نيكو و از همه مهمتر به فرمودهء حضرت صادق عليه السلام بهترين موعظه و پند آن است كه گفتار گوينده آميخته به راستى باشد و عملش همرنگ با صدق .
بگويد ولى قلبش و وجودش آن گفته را بدرقه كند .
بگويد ولى براى خدا و به خاطر هدايت مردم .
بگويد و منظورش از گفتار ، جلب رضاى خلق يا خود شيرينى و يا به دست آوردن شهرت و منفعت و خودنمايى نباشد .
بگويد ولى براى اعلاى حق و پيشرفت اسلام و خلاصه براى بيدار كردن خفته و ارشاد جاهل و تنبيه غافل .
بگويد و در گفتارش خدا را منظور داشته باشد و رضا و خشنودى او را وجههء همت قرار دهد ، به نيابت از خدا و انبيا و ائمه و اوليا با مردم سخن بگويد و موعظه و تبليغ را وسيلهء صفاى روح و پاكى قلب مردم قرار دهد و در اين لحظهاى نياسايد و ساعتى به استراحت ننشيند كه اين زحمت و رنجى كه در راه دوست تحمّل مىكند باعث نورانيّت دل او و رسيدن به مقام وصال و قرب حق است .
اهل معنى به سخن بلبل بستان خودند * به نظر آينهدار دل حيران خودند
پاى رغبت نگذارند به دامان بهشت * همه در سير گلستان ز گريبان خودند
جگر تشنه به سر چشمهء حيوان نرسد * اين سكندرمنشان چشمهء حيوان خودند
چشم چون لاله به خون جگر خود دارند * ميزبان خود و مهمان سر خوان خودند
فرصت ديدن عيب و هنر خلق كجاست * كه به صد چشم شب و روز نگهبان خودند
از خدا رنج خود و راحت مردم طلبند * مرهم زخم كسان داغ نمايان خودند
چه عجب گر سخن تلخ به شكّر گويند * كه ز شيرين سخنان شكرستان خودند
خاطر جمع از اين قوم صلب كن صائب * كه پريشان شدهء فكر پريشان خودند « 1 »
هامش
( 1 ) - صائب تبريزى .