الدُّنيا ؟ فَقالَ : قَدْ حَدَّ اللّهُ فى كِتابِهِ « 1 » فَقالَ عَزَّوَجَلَّ :
[ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ ]
« 2 » .
حفص بن غياث مىگويد : به حضرت صادق عليه السلام عرضه داشتم : قربانت گردم حدّ زهد در دنيا چيست ؟ فرمود : خداوند ، حدّ زهد نسبت به دنيا را در كتابش بيان فرموده ، در آيهاى كه مىفرمايد : تا بر از دست رفته حسرت نخوريد و بر به دست آمده فرحناك نگرديد .
قالَ أميرُالْمُؤْمِنينَ عليه السلام : إنَّ النّاسَ ثَلاثَةٌ : زاهِدٌ وَصابِرٌ وَراغِبٌ ، فَأمَّا الزّاهِدُ فَقَدْ خَرَجَتِ الْأحْزانُ وَالْأفْراحُ مِنْ قَلْبِهِ فَلا يَفْرَحُ بِشَىءٍ مِنَ الدُّنيا وَلا يَأسى عَلى شَىءٍ مِنْها فاتَهُ فَهُوَ مُستَرِيحٌ . . . « 3 » .
اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : مردم به سه دستهاند : زاهد و صابر و راغب ، زاهد كسى است كه غصهها و خوشحالىها را از قلب به در كرده ، بر چيزى از دنيا كه به دست مىآيد خوشحال نمىشود و به خاطر چيزى كه از دستش مىرود غصهدار نمىگردد و او راحت است .
راستى ، اگر انسان بخواهد تأسف بخورد چرا بر يك سلسله امور كم ارزش و فانى و امانتى تأسف بخورد و اگر بخواهد خوشحال شود ، چرا بر سنگ و خاك رنگارنگ و بر يك سلسله خوراكى و پوشاكى و بر جاه و مقام پوشالى و از دست رفتنى خوشحال شود ؟ تأسف بايد بر عمر از دست رفته ، عمرى كه به طاعت
هامش
( 1 ) - نور الثقلين : 5 / 248 ؛ تفسير القمى : 2 / 146 ؛ بحار الأنوار : 75 / 193 ، باب 23 ، حديث 7 .
( 2 ) - حديد ( 57 ) : 23 .
( 3 ) - الكافى : 2 / 455 ، باب محاسبة العمل ، حديث 13 ؛ مجموعة ورام : 2 / 161 ؛ نور الثقلين : 5 / 248 .