در كفه نهند و همهء حسنات و سيئات فرزندان آدم را در كفهء ديگر گذارند آن سه نام بر همه زيادتى كند و آن نامها نامهايى است كه در بسم اللّه است « 1 » .
در تفسير « كشف الاسرار » است :
اما حكمت در آنكه ابتدا به اللّه كرد سپس به رحمان ، پس به رحيم ، آن است كه اين بر وفق احوال بندگان فرو فرستاد و ايشان را سه حال است :
اول آفرينش ، پس پرورش ، پس آمرزش ؛ اللّه اشارت است به آفرينش در ابتدا به قدرت ، رحمان اشارت است به پرورش در دوام نعمت ، رحيم اشارت است به آمرزش در انتها به رحمت .
چنان است كه اللّه گفتى اول بيافريدم به قدرت ، پس پروريدم به نعمت ، آخر بيامرزم به رحمت .
بسم اللّه آغاز تمام سورههاى قرآن جز سورهء توبه است . مردم مسلمان مأمورند در ابتداى تمام برنامههاى خود ، آن را بگويند و گفتن اين جمله و توجه به مفهومش به خاطر اين است كه روى دل و فكر انسان از غير خدا برگردد و هر كار و عملى به ياد خدا و به نام او شروع شود ، تا هم چنان كه آغازش با اتصال به خير مطلق است ، انجامش به محصول و ثمر نشيند و آدمى از اميد به مبدأ كمالات و توجه به سرچشمهء خيرات و فيوضات از كارش بهترين سود را برده و برترين منفعت را كسب كند و نيز نام هر ضعيف و زبون و فقير و مسكين و ذليلى كه خود را مقصد و مقصود قرار داده و براى انسان جز شر حاصلى ندارد و همچنين قهرمانان مادى و اربابان طاغوتى و سلاطين ستمگر و قلدران و زورگويان را از ميدان زندگى براند و جز با نام و ياد كمال مطلق و خير محض سر و كارى نداشته باشد .
هامش
( 1 ) - مجموعة ورام : 1 / 32 .