در اينجا لازم است به گوشهاى بسيار محدود و ميدانى ناچيز از اوضاع عالم كيهان و عالم نبات و عالم حيوان و عالم انسان اشارت رود ، تا نياز ما به حمد و ثبوت آن براى حق بيش از پيش آشكار گردد .
عالم كيهان
فيزيك نجومى به ما مىآموزد كه آسمان صاف و بىابر ، مجموعهء پهناورى است مركب از خورشيدهاى بىشمار كه مانند مولكولهاى گازى در جهات بسيار متفاوت شتابان رفت و آمد دارند .
نسر واقع با سرعت ثانيهاى 13 كيلومتر به ما نزديك مىشود ، الدبران ثانيهاى 53 كيلومتر از ما دور مىشود ، سماك رامح با سرعت ثانيهاى 135 كيلومتر مسير موربى را مىپيمايد ، دو ستارهء آخرين دب اكبر به يك سو مىروند ، در عين اينكه ستارگان ديگر اين صورت فلكى با سرعت غير قابل تصورى به جهت مخالف روانند .
منظومهء شمسى ما نيز از اين سرنوشت مستثنى نيست ، خورشيد با سرعت ثانيهاى 19 كيلومتر واله و حيران به سوى كنارهء كهكشان ما روان است و در اين راه بىپايان زمين و سيارات ديگرى كه موكب او را تشكيل مىدهند با خود مىبرد و در همين حين دستگاه منظومهء شمسى همراه كهكشان كه يك پارچه مانند چرخ و فلك آتش بازى عظيمى ، به دور خود مىچرخند ، قوس عظيمى به سرعت ثانيهاى 240 كيلومتر طى مىكند ! !
عالمى كه ما در اين لحظه مىبينيم آنچنان نيست كه در واقع وضع كنونى آن باشد ، بلكه دورنمايى است از وضع گذشته .
خورشيدى كه هم اكنون مقابل ديدگان ماست ، در حالى است كه نسبت به عمر