آثار و اعمال زيانبارى كه از افراد بشر ظهور مىكند ، معلول گمراهى آنان است و ضلالت علت بدبختى و زبونى و پستى و بيچارگى انسان در دنيا و آخرت است .
انبياى الهى از مسئلهء ضلالت بر مردم سخت مىترسيدند و تا نقطهء شهادت و جان باختن در راه الهى براى نجات مردم از گمراهى مىكوشيدند .
انسان گمراه از رحم و مروت ، فتوت و جوانمردى ، اصالت و معرفت ، عقل و فهم ، بينايى و بصيرت و حقيقت به اندازهء فاصله بين مشرق و مغرب فاصله دارد ؛ زيرا پردهء سياه خودبينى تمام وجود او را فرا گرفته و از خدابينى و توجه به عباد خدا محروم است ، او كسى غير خود را نمىداند و نمىبيند و نمىخواهد ، به همين خاطر حق خدا و خلق را نديده گرفته و همه چيز را گرچه به ناحق ، به سوى خود جلب مىكند .
گمراهان تاريخ ، دستشان به خون انبيا و امامان عليهم السلام و اولياى خدا آلوده شد ، اهل ضلالت در طول حيات ، مال مردم را به ناحق به غارت بردند و به احدى رحم نكردند و از هيچ گناه و معصيتى به دل خود باك راه ندادند .
« نرون » به هرگونه آلودگى دست مىزند ، « اسكندر » كتاب و كتابخانه و مردم و خانههايشان را به آتش مىسوزاند ، « آتيلا » از دم تيغ ظلم و جنايت خود هزاران سر را از بدن جدا مىكند ، « تيمور » و « چنگيز » با يورشهاى چندين ساله خود بساط حيات بىگناهان را برمىچينند ، « معاويه » در حكومت غاصبانه و كم مدت خود هزارها انسان را به جرم عشق « على » مىكشد و زنده به گور مىكند ، « حجاج بن يوسف » در يك چهار ديوارى هشتاد هزار مرد و زن را به جرم ايمان به خدا زندان مىكند و همه را از وسايل اوليهء زندگى محروم مىكند ، « يزيد » در سه سال حكومت سه جنايت واقعهء كربلا ، مدينه و مكه را مرتكب مىشود ، « آغا محمد خان قاجار » و « نادرشاه » از سر بريده و چشمهاى درآورده منار مىسازند ، « ناصر
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 189
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص١٨٩