گفت آن فرع است اين بايد نياز * تا از اين ره بشنوى بانگ نماز
نور خود اندر تبع مىآيدت * نيّت آن را كن كه آن مىبايدت
ولى ناگفته روشن و پيداست كه فقط در نهايت امر و تنها با تحقّق قصد اوليّه است كه قربت حاصل مىشود و جان انسان به تجرّد فرشتگان فائض مىگردد ، بلكه چون كار به نهايت رسد با صرفنظر از خودى و با رفع همّت از خودخواهى ، تخلّق به اخلاق الهى صورتپذير مىشود و عابد با وصول به محبوب و با نيل به منزل مقصود ، چندان كه جزء ورق ورق را از كلّ مطلق نصيب تواند بود به خوى معبود خوىگر مىگردد و آن گاه است كه مىيابد :
تَخَلَّقُوا بِأَخْلاقِ اللّهِ « 1 » .
از كجا سر در مىآورد ؟ آبشخورش كجاست و از عنايتهاى او جلّ وعلا چه حكايتها دارد و سرانجامش چيست ؟
به ويژه كه عبادات مسلمانى چه به كل نيّت شامل و چه به جزء جزء صورت ظاهر ، عبادت بر نقل از معصوم موقوف است و اين خود ديباچهء دفتر روشنايى است و نور كتاب منوّر آشنايى به حق و به هر آنچه حقّانى است ؛ زيرا آن كه در حريم وصل پروردگار حرمت قربت به هم رسانيده به دولت عصمت تشريف يافته در عبادت با معبود پيوند سرمدى حاصل كرده ، از ربّ جليل راه بندگى را ياد گرفته و آموخته ، علم و عمل و فكر و كلامش از منبع الهى و با توفيق الهى به كمال تحقّق پيوسته و به جهت ولايت و سبب نبوّت از جانب خداى تعالى اخبار مىنمايد ، يا به جهت ولايت و به سبب وصايت و خلافت به نيابت از مقام ختم رسالت از احكام الهى خبر مىدهد ، بهتر مىتواند راه صواب را بنمايد و طريق ارشاد را معلوم
هامش
( 1 ) - متخلق به اخلاق الهى شويد ، بحار الأنوار : 58 / 129 .