اين آيت مشتمل بر چند منظور مىباشد :
منظور اوّل : در ردّ و قبول ديانت همه كس مختار است ؛ زيرا از روى قهر و اجبار وصول به كمال بدون شك كمال نيست ؛ زيرا مستند به عمل خود شخص نمىباشد ؛ رويّهء اسلام هم نيز اين گونه بوده و تلقينات به اين كه اسلام به زور شمشير بر پيروان تحميل شده تبليغ مبلّغين موظّف مسيحى است كه ارتباطى هم به سياست استعمارگران دارد .
منظور دوّم : ديانت ، امرى است مانند غرائز فطرى ، نه ساخته شدهء دست بشر و مصنوعى ؛ زيرا خدا آن را در خميرهء انسان مخمّر فرموده و نفخهء رحمن و نفثهء الهى مىباشد و هيچ بشرى عارى از آن نيست ؛ از اينرو قابل گسيختن نمىباشد ، آرى ، بشر چگونه مىتواند از هويّت اصلى خود صرفنظر كند ! !
منظور سوّم : در توجّه به آن ارتباط نهادى كه حقيقت انسانيّت و جهت امتياز اين نوع بر حيوان از آن ناشى است ، بايد نيّت صاف و پاك داشت ، نيّتى عارى از شرك و نفاق و دو رويى ، و گرنه وصول مشكل است ؛ زيرا خداوند هم داناست و هم شنوا .
در سوره مباركه روم به اين مطلب ، تصريح شده است :
[
فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ ]
« 1 »
.
پس [ با توجه به بىپايه بودن شرك ] حقگرايانه و بدون انحراف با همهء وجودت به سوى اين دين [ توحيدى ] روى آور ، [ پاىبند و استوار بر ] سرشت خدا كه مردم را بر آن سرشته است باش براى آفرينش خدا هيچگونه تغيير و تبديلى نيست ؛ اين است دين درست و استوار ؛ ولى بيشتر مردم معرفت و دانش [ به اين حقيقت اصيل ] ندارند .
هامش
( 1 ) - روم ( 30 ) : 30 .