نايل و برخوردار شود .
مرتبهء اولى كه او را « تجليه » خوانند ، آن است كه نفس قوا و اعضاى بدن را به مراقبت كامله در تحت انقياد و اطاعت احكام شرع و نواميس الهيه وارد نموده كه اطاعت اوامر و اجتناب از منهيّات شرعيّه را به نحو اكمل نمايد ، تا پاكى صورى و طهارت ظاهريّه در بدن نمايان شود و در نفس هم رفته رفته خوى انقياد و ملكه تسليم براى ارادهء حق محقّق گردد و براى حصول اين مرتبه ، علم فقه بر طبق طريقهء جعفريّه كافى و به نحو اكمل عهدهدار اين امر است .
مرتبهء ثانيه كه آن را « تخليه » نامند ، آن است كه نفس به مضار و مفاسد اجتماعى و انفرادى اخلاق رذيله و خوىهاى پليد آگاهى يابد و به تدبّر در عواقب وخيم آنها در دنيا و عقبى بر طبق دساتيره مقرّره در فن علم اخلاق ، آن صفات ناپسند را از خود دور و محو نمايد ، همچون كبر و حسد و حرص و شهوت و بدبينى به خلق و خودخواهى و باقى صفات رذيله كه در كتب اخلاق ثبت است و اين كارها در معالجات روحانى و طبّ الهى همچون خوردن مسهلات و داروهاست براى رفع اخلاط فاسده در معالجهء جسمانى و طبّ طبيعى .
مرتبه ثالثه كه آن را « تحليه » نامند آن بود كه پس از حصول تخليه و رفع موانع ، خود را به زيور اخلاق نيك و خوىهاى پسنديده كه در نظام اجتماع و فرد تأثير به سزا و عميق دارند آراسته كند و اين خود پاكيزگى باطن و طهارت معنويه است كه تا اين معنى حاصل و متحقّق نشود ، آدمى در باطن آلوده و نجس خواهد بود ، هرچند كه ظاهر بدن محكوم به پاكى ظاهرى است و اين كار در طبّ روحى و معالجهء نفس مانند خوردن غذا و استعمال دواى مقوّى است كه براى توليد نيرو و قوّت بدن در طبّ جسمانى به كار مىبرند .
مرتبه رابعه و پس از حصول و تحقّق مراتب سهگانهء فوق از بركت صفا و پاكى
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 276
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٢٧٦