و اكثر نفوس انسان حسّى هستند ، يعنى همان نفوس پست محكوم حس و محسوساتند و نفوس متوسّطه يعنى انسان وهمى نسبت به آنان بسيار اندكند گرچه طبقه متوسّطه نسبت به عالى باز بسيارند .
اما طبقهء انسان عقلى كه انسان به حقيقت ، آنها هستند بسيار بسيار اندكند كه فرمودهاند :
الْمُؤْمِنُ أَعَزُّ مِنَ الْكِبْريتِ الاحْمَرِ « 1 » .
مومن از كبريت احمر نايابتر است .
آنان گوهرى كمياب و در ادوار عالم افرادى قليل ، به آن مقام شامخ راه يافته و بدان كاخ رفيع منزل يابند .
ابو على سينا گويد :
« جل جناب الحق أن يكون شريعة لكل وارد أو يرد عليه إلا واحدا بعد واحد » « 2 » .
مقام شامخ مشاهده حق برتر از آن است كه همهكس آنجا راه يابد مگر ادوارى بگذرد تا افرادى بلند همّت و افروخته به نور معرفت بلكه سوختهء عشق و محبّت لايق آن مقام عزت و سلطنت شوند ! !
قصّه كوتاه كه صفات و ملكات عالى كه به اتّفاق انبيا و حكما ، فضيلت و شرافت حقيقى انسان به آن مربوط است ، سرچشمهء حقيقى و سبب اصلى آن در نفس ، معرفت خدا و محبّت به جمال حق و كمال مطلق و بزرگى روح و قوّت و استعلاى نفس ناطقه است ، كه هرچه نفس عالىتر است و معشوق و مشتاق اليه او بزرگتر آثار اين صفات بيشتر در او پديدار است .
هامش
( 1 ) - الكافى : 2 / 242 ، باب فى قلّة عدد المؤمنين ، حديث 1 ؛ بحار الأنوار : 14 / 159 ، باب 8 ، 3 .
( 2 ) - الصوارم المهرقة : 266 .