است [ كه تنها او آفريننده و بىنياز است و غير او مخلوق و از هر جهت نيازمند به اوست . ] .
و نيز فرموده :
[
وَ فِي الْأَرْضِ آياتٌ لِلْمُوقِنِينَ * وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ ]
« 1 »
.
در زمين براى اهل يقين نشانههايى [ بر توحيد ، ربوبيت و قدرت خدا ] است .
* و [ نيز ] در وجود شما [ نشانههايى است ] آيا نمىبينيد ؟
3 - هركس نفسش را بشناسد ، جهان را شناخته و هركس جهان را بشناسد گويى خدا را ديده ، چون خالق و آفرينندهء آسمانها و زمين اوست ؛ با ديدن خانه ، صاحب خانه ديده شده .
با اين مشاهده كه علّتش چشم باطن و ديدهء دل است ، انسان از صف كافران - كه خداوند آنان را به خودشان واگذار كرده و به خاطر جهلشان در مقام توبيخ آنها برآمده - خارج گشته و از خطر انحطاطى كه آن نابكاران بر اثر كورى باطن دچار شدهاند رهيده و چه انحطاطى خطرناكتر از اين كه انسان در خانهء خلقت باشد و صاحب خانه را نبيند ؟ !
خداوند بزرگ دربارهء اين تيره روزان و از خود بىخبران فرموده است :
[
ما أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لا خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ وَ ما كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً ]
« 2 »
.
من ابليس و نسلش را در آفرينش آسمانها و [ در پديد آوردن ] ، زمين و در آفرينش خودشان شاهد و گواه نگرفتم [ تا ياريم دهند ] و من گمراه كنندگان را
هامش
( 1 ) - ذاريات ( 51 ) : 20 - 21 .
( 2 ) - كهف ( 18 ) : 51 .