يار و مددكار خود نگرفتهام .
كنايه از اين كه اينان نه آفريدهها را مىشناسند و نه از نفس خود مطّلعاند ، بلكه مردمى كور وبىخبر وبىخردند . علاوه بر اين گمراهكنندگان ديگران هم هستند !
4 - انسان با شناخت نفس ، جهان روحانى و بقاى آن و با شناخت جسم ، جهان جسمانى و فناى آن را خواهد شناخت و از اين راه به پستى و ناچيزى ظواهر از بين رفتنى و شرف و عظمت واقعيتها ابدى و نيكىهاى پايدار ، مطّلع خواهد شد ، چنانچه قرآن مجيد مىفرمايد :
[
الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلًا ]
« 1 »
.
مال و فرزندان ، آرايش و زيور زندگى دنيا هستند ، ولى اعمال شايستهء پايدار نزد پروردگارت از جهت پاداش بهتر و از لحاظ اميد داشتن به آنها نيكوتر است .
5 - كسى كه نفس را بشناسد ، به شناخت دشمنانى كه عليه فضايل انسانى در اين منبع مخفى هستند نايل خواهد شد ؛ آن دشمنانى كه عاقبت ، نفس را به دشمنى با انسان مىكشانند و از او براى انسان بدترين دشمن مىسازند ، چنان كه پيامبر بزرگ صلى الله عليه و آله فرمود :
أَعْدى عَدُوِّكَ نَفْسُكَ الَّتى بَيْنَ جَنْبَيْكَ « 2 » .
دشمنترين دشمنانت نفسى است كه بين دو پهلوى تو است .
و آن حضرت دائم ازخطر نفس به خداوند پناه مىبرد و به پيشگاه او عرضه مىداشت :
هامش
( 1 ) - كهف ( 18 ) : 46 .
( 2 ) - عدة الداعى : 314 ؛ بحار الأنوار : 67 / 64 ، باب 45 ، حديث 1 .