تناسب اين كه انسان بايد در دنيا مىزيست و در دنيا به تكامل واقعى مىرسيد به انسان عنايت شده است .
انسان بدون غرائز و اميال و منهاى شهوات و خواستهها ، امكان ادامه حيات نداشت .
هريك از غرائز و اميال و خواستههاى خدا دادى ، بجاى خود صحيح و عنايتش نتيجهء عدل و حكمت خداست .
قرآن و روايات از تمام اميال و غرائز طبيعى ، تحت عنوان نعمتهاى پرارزش الهى ياد كرده و از انسان خواسته است اين نعمتها را در راه رشد و كمال و در راه بدست آوردن قرب حق و از ياد عشق به مولا مصرف كند ، در غير اين صورت به هلاكت خواهد رسيد .
به قول عطار آن عارف يگانه :
در دلم تا برق عشق او بجست * رونق بازار عشق من شكست
چون مرا مىديد دل برخاسته * دل زمن بر بود در جانم نشست
خنجر خونريز او خونم بريخت * ناوك مژگان او جانم بخست
آتش عشقش زغيرت در دلم * تاختن آورد هم چون شير مست
بانگ بر من زد كه اى ناحق شناس * دل به ما ده چند باشى بتپرست
گر سر هستى ما دارى تمام * در ره ما نيست گردان هرچه هست
هر كه او در هستى ما نيست شد * دايم از ننگ وجود خويش رست « 1 »
انسان بدون قرار دادن نفس در خط نورانى خواستههاى خدا و بدون تزكيهء اين منبع واقعيتها و بدون پيراستنش از آلودگىها و بدون آراستنش به اخلاق الهى به
هامش
( 1 ) - عطار نيشابورى .