روايات معصومين عليهم السلام بدون بازگشت به گناه باشد و باطن انسان از ظاهر او بهتر گردد .
توفيق دستيابى به چنين بازگشتى در دنيا ، نصيب برخى از گناهكاران شده است .
آنان كه در يك لحظهء سرنوشتساز متحوّل شده و به راه حق بازگشتهاند .
حكايت توبهء فضيل بن عيّاض ، بهلول نبّاش ، معاذ بن جبل ، ثعلبة بن عبدالرحمن ، بشر حافى ، شعوانه و . . . و بسيارى ديگر كه نامشان در تاريخ از زمرهء عرفا و اولياى الهى ثبت گرديده است .
و گاهى چه بسا او را از تغيير برنامه زندگى و گرايش به هدايت و پاكى باز مىدارد و ندايى از درون به او مىگويد : توبه چه سودى دارد به كارت ادامه بده .
زنجير اعمال آلودهء به گناه همچو دامى بر سر راه قرار مىگيرد و دست و پا را چنان مىبندد كه انديشهء بازگشت را تيره مىسازد و رنگ سياه گناه بر دل مىنشيند .
گروهى از آدميان ساعتها بر سر دو راهىها ماندند و به تفكّر در سرانجام كار پرداختند ، اما در اثر وسوسهها و آرزوهاى خيالى و پوچ شيطانى ، بدون مشورت و راهنمايى از خيرانديشان به هلاكت رسيدند ، از اين دسته : مشركان و كافران و ستمگران و منافقان و جاهلانى هستند كه در راه انتخاب دنيا و آخرت ؛ لذّتهاى زودگذر دنيا را برگزيدند و انسانهاى زيادى را هم گمراه كردند .
نمونهء بارز اين حالت ، ماجراى عمر بن سعد در كربلا است . وقتى پيشنهاد سرلشگرى از سوى عبيدالله بن زياد به او داده شد بر سر دوراهى عزّت و ذلّت درماند و يك شبانه روز در انديشه فرو رفت و سرانجام با اين توجيه نفسانى كه امام حسين عليه السلام را مىكشم و بعد توبه مىكنم به سرزمين كربلا روانه شد و آن فاجعه بزرگ را پديد آورد ولى هرگز به آرزوها و توفيق توبه دست نيافت و با حسرت و خسارت دنيايى و آخرتى به جهنّم رفت .
بنابراين ؛ هر انسانى در دنيا موفّق به توبه و انابه نمىشود ؛ زيرا بايد پايه و شالودهء
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 237
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٢٣٧