با اين گونه سپاس و حمدى كه مركّب از قول و معرفت و عمل است مىتوان حضرت حق را به خاطر پيروزى دادن به مؤمنان عليه ستمگران ستايش كرد :
فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذينَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ العالَمينَ » « 1 »
در نتيجه ريشهء كسانى كه [ به آيات ما و به مردم ] ستم ورزيدند ، بريده شد ؛ و همهء ستايشها ويژهء خدا مالك و مربى جهانيان است .
با اين حمد و سپاس مىتوان نعمت با عظمت هدايت را كه نعمتى ما فوق آن نيست و به وسيلهء آن سعادت دنيا و آخرت انسان تأمين مىشود و آدمى در سايهء آن به خير دنيا و آخرت مىرسد ، شكر و سپاس گزارد :
الْحَمْدُ للَّهِ الَّذى هَدانا لِهذا وَ ما كُنّا لِنَهْتَدِىَ لَوْلا انْ هَدانَا اللَّهُ » « 2 »
و همه ستايشها ويژهء خداست كه ما را به اين [ نعمت ها ] هدايت كرد ، و اگر خدا ما را هدايت نمىكرد هدايت نمىيافتيم .
با اين ستايش و حمد ، مىتوان نزول قرآن را از جانب حضرت محبوب براى رشد و كمال انسان و روشن كردن بزم ، حيات سپاس گفت :
الْحَمْدُ للَّهِ الَّذى انْزَلَ عَلى عَبْدِهِ الْكِتابَ وَ لَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً » « 3 »
همهء ستايشها ويژهء خداست كه اين كتاب را بر بندهاش نازل كرد و براى آن هيچ گونه انحراف و كژى قرار نداد .
با اين حمد و سپاس مىتوان از عنايت حضرت دوست كه باعث نجات انسان از شر ستمگران شد تشكّر و قدردانى كرد :
هامش
( 1 ) - انعام ( 6 ) : 45 .
( 2 ) - اعراف ( 7 ) : 43 .
( 3 ) - كهف ( 18 ) : 1 .