الْحَمْدُ للَّهِ الَّذى نَجّانا مِنَ الْقَوْمِ الظّالِمينَ » « 1 »
همهء ستايشها ويژهء خداست كه ما را از اين گروه ستمپيشه نجات داد .
با اين حمد و سپاس مىتوان از آنچه در آسمانها و زمين است و در به پا داشتن خيمهء هستى مؤثّر است و به صورتى يار و مددكار آدمى است ، به اداى كمترين حقّى از حقوق كه از حضرت ربّ العزّه بر عهدهء انسان است ، اقدام كرد :
الْحَمْدُ للَّهِ الَّذى لَهُ ما فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الاْرْضِ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِى الآْخِرَةِ وَ هُوَ الْحَكيمُ الْخَبيرُ » « 2 »
همهء ستايشها ويژهء خداست كه آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است در سيطرهء مالكيّت و فرمانروايى اوست ، و همهء ستايشها در آخرت مخصوص اوست ، و او حكيم و آگاه است .
با اين حمد و سپاس مىتوان به اداى شكر او به عنوان اينكه مالك حقيقى آسمانها و زمين ، و مالك تمام جهانيان است برخاست ، مالكى كه در فضاى مالكيتش از باب لطف و رحمت به تربيت موجودات و رشد و كمال اجزاى هستى توجه دارد .
فَلِلّهِ الْحَمْدُ ربِّ السَمواتِ وَ رَبِّ الاْرْضِ رَبِّ الْعالَمِينَ » « 3 »
در نهايت همهء ستايشها مخصوص خداست كه پروردگار آسمانها و پروردگار زمين و پروردگار جهانيان است .
اگر هدايت او نسبت به چنين حمدى نبود ، در قدرت و توان كسى نمىديدى كه به اداى حمد برخيزد .
هامش
( 1 ) - مؤمنون ( 23 ) : 28 .
( 2 ) - سبأ ( 34 ) : 1 .
( 3 ) - جاثيه ( 45 ) : 36 .