صبر در برابر انگيزههاى معصيت ، و هم صبر در برابر مصايب و حوادث ناگوار و از دست دادن نيروها و سرمايه و ثمرات .
اصولًا هر انسانى بعد از اين كه بصيرت و شناخت واقعى نسبت به حضرت حق پيدا كرد و قدم در مسير عمل و اطاعت گذاشت با موانع و مشكلاتى روبرو خواهد شد كه اگر استقامت و صبر نداشته باشد ، هرگز نمىتواند احقاق حق كرده و عمل صالحى انجام دهد و يا ايمان خود را حفظ كند .
و به عبارت ديگر احقاق حق ، اجراى حق ، اداى حق در جامعه جز با يك حركت و تصميمگيرى عمومى و استقامت در برابر موانع ممكن نيست .
بهتر است بررسى كنيم و ببينيم كه تفسير صبر چيست :
پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله تفسير صبر را از زبان جبرئيل ، چنين مىفرمايد :
يا جَبْرَئيلُ فَما تَفْسيرُ الصَّبْرِ . قالَ : يَصْبِرُ فِى الضَّرَّاءِ كَما يَصْبِرُ فِى السَّرَّاءِ وَ فِى الْفاقَةِ كَما تَصْبِرُ فِى الْغِناءِ وَ فِى الْبَلاءِ كَما يَصْبِرُ فِى الْعافِيَةِ فَلايَشْكُو حالَهُ عِنْدَ الْمَخْلُوقِ بِما يُصيبُهُ مِنَ الْبَلاءِ . « 1 »
اى جبرئيل ! معناى صبر چيست ؟ جبرئيل گفت : اين كه در سختى صبر كنى همچنان كه در روزگار آسايش صبر مىكنى ، در تهيدستى صبر كنى همچنان كه در هنگام توانگرى صبر مىكنى در بيمارى و گرفتارى صبر كنى همچنان كه در زمان سلامت و عافيت صبر مىكنى ، آدم صبور از بلايى كه به او مىرسد نزد مخلوق زبان به شكوه نمىگشايد .
آرى ، شكيبايى در برابر حوادث سخت و ناگوار و طوفانهاى سنگين نشانهء شخصيت و وسعت روح آدمى است آن چنان وسعتى كه حوادث بزرگ را در خود جاى مىدهد و لرزان نمىگردد . ولى گاهى انسان به ظاهر شكيبايى مىكند امّا با
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 66 / 373 ، باب 37 ، حديث 19 ؛ معانى الاخبار : 261 ، حديث 1 .