تصديق انبيا : و كشف حقايق بىبهره مانند و در طلب معرفت حق تعالى چون ديدهء عقل را بىنور شرع استعمال كنند و در تيهِ ضلالت سرگردان و متحيّر شوند .
حدّ عقل در اين معنى آن است كه : اثبات وجود بارى - جلّ جلاله - كند و اثبات صفات كمال و سلب صفات نقصان از ذات او ؛ بدان مقدار معرفت ، نجات حاصل نيايد ، و اگر عقل را بىنور شرع در معرفت تكليف كنند در آفت شبهات افتند ، چنان كه فلاسفه جداى از شرع افتادند و انواع ضلالتْ ايشان را حاصل آمد ، به اختلافات بسيار كه با يكديگر كردند و جمله دعوى برهان عقلى نمودند .
اگر عقل را در آن ميدان مجال جولان بودى ، اختلاف حاصل نيامدى ، چنان كه در معقولاتى كه عقل را مجال است هيچ اختلاف نيست كه :
طَريقُ الْعَقْلِ واحِدٌ . « 1 »
راه عقل يكى است .
[
اصحاب ميمنه
] و صنفى ديگر آنند كه پرورش عقل به نظر شرع و متابعت انبيا : و نور ايمان دادهاند ، تا نور شرع و نور متابعت و نور ايمان ، نور باصرهء بصر عقل ايشان شده است تا بدان نور هر كس به حسب استعداد خويش و قابليّت حصول آن نور ، مُدرك حقايق غيب و امور اخروى شدهاند ، اگر چه از پس حجب بسيار نگريستهاند . امّا عقل ايشان به دلالت نور ايمان از مدركات غيبى تفرّس احوال آخرت كرده است و مصدّق آن بوده كه :
اتَّقُوا فِراسَةَ الْمُؤْمِنِ فَإنَّهُ يَنْظُرُ بِنُورِ اللّهِ . « 2 »
هامش
( 1 ) - تفسير ابن عربى : 2 / 311 ، ذيل آيهء 14 سورهء حشر .
( 2 ) - الكافى : 1 / 218 ، حديث 3 ؛ وسائل الشيعة : 12 / 38 ، باب 20 ، حديث 15579 .