شرايطى بود كه مىتوانست با كشاندن ميدان جنگ به قبرس آن را تهديد كند ، چنانكه مملكت ارمنستان نيز در محاصرهء امارتهاى ترك قرار گرفته بود .
اما امپراتورى بيزانس در شرق از سوى تركها و در غرب از سوى بلغارها و صربها در معرض خطر و تهديد بود . بيزانسيها كوشيدند تا تركها را از سويى و بلغارها و صربها را از سوى ديگر به جان هم بيندازند . آنها توانستند از اين راه كيان خود را حفظ كنند ، ولى فكر برپايى يك جنگ صليبى جديد براى آنان دشوار بود .
اما دعوت صليبى جهت تازهاى پيدا كرد . پس از مرگ پاپ نيكولاى چهارم بدون دستيابى به هيچ نتيجهاى در سال 1290 م ، رجال كليسا براى ايجاد شور صليبى در مردم و توصيف وضع مشرق و درسآموزى از حملات پيشين به تأليف كتابهايى پرداختند و پيشنهادهايى را براى حملههاى احتمالى تهيه ديدند . اين تحرك جديد تبليغاتى از سوى رجال كليسا حمايت مىگرديد . « 1 »
هامش
( 1 ) . در اين راستا از برخى كتابهايى كه در آن دوران شهرت ويژهاى كسب كردهاند مىتوان نام برد .
الف - كتابى دربارهء بازپسگيرى سرزمين مقدس : « » نوشته راهبى فرانسيسكائى به نام ويدنچو پادو . نويسنده كتاب عهدهدار مأموريتهاى ديپلماتيك پاپ بود . كتاب در سال 1290 م انتشار يافت .
ب - « گزارشى از سقوط عكا » ، نوشتهء راهب تاديوس ناپولى . وى اين كتاب را با اعلاميهء شديدى خطاب به پاپ و فرماندهان به پايان برده است .
ج - طبيبى از دربار پاپ به نام گالوانولوانتى در سال 1294 م كتابى در همين زمينه نوشت و آن را به فيليپ چهارم پادشاه فرانسه تقديم داشت .
د - ريمون ليل ( مبلغ بزرگ اسپانيايى ) كه در ميورقه - واقع در قلمرو اسلامى - به دنيا آمده بود ( 1232 م ) و زبان عربى را خوب مىدانست ، مقالهاى را خطاب به پاپ دربارهء اجراى مطلوب جنگ بر ضد مسلمانان نوشت ( 1295 م ) . وى سپس كتاب مشهور خود موسوم به « پاياننامه » را در سال 1305 م انتشار داد . اين كتاب دربردارندهء نقشهها و نظريههايى به منظور بيرون راندن مسلمانان از اندلس و كشاندن جنگ به سرزمين آنان بود . طبق اين نقشهها جنگ بايد از مغرب آغاز مىشد تا به مصر مىرسيد .
ه - گزارش امير ارمنى « هيتوم » يا « هايتون كوريكوس » كه به فرانسه پناهنده شد و در پرايمو نسترانت نزديك « پواتير » پيشواى يك دير گرديد . پاپ از امير ارمنستان تدوين اين كتاب را درخواست كرد كه در سال 1307 م با عنوانsitneirO erreT muroirotsiH solFانتشار يافت . اين كتاب مشتمل بود بر خلاصهء تاريخ خاور نزديك همراه با پيشنهاد انجام حملهاى از خشكى و دريا به شام . وى سفارش كرد كه صليبيها با مغولان همپيمان گردند .
و - مجموعهء گزارشهايى كه به تقاضاى پاپ كليمنت تهيه و به مجمع سال 1311 م وين تقديم شد . مهمترين گزارشها اينها بودند :
1 - گزارش جيمز مولاى رئيس ميهماننوازان در سال 1307 م .
2 - گزارش رئيس پاسبانان معبد ، « فولك فيلاريت » ، در سال 1311 م ؛ كه به فيليپ پادشاه فرانسه تقديم گرديد .
3 - گزارش هنرى دوم پادشاه قبرس به مجمع وين .
ز - كتاب « اسرار صليب مقدس »sieu rcmui lediF sterceSنوشته مورخ مارينو سانوتو - يونانى الاصل - اين كتاب در سال 1321 م انتشار يافت و در آن بر جنگ اقتصادى تأكيد گشته بود .