سلطان يوسف ، حاكم دمشق ، با درك خطر مغولان ، اندكى پيش از حركت لويى به فرانسه پيمان صلحى را با وى به امضا رساند كه طبق آن طرفين مدت دو سال و شش ماه و چهل روز ، از ابتداى 21 فوريه 1254 م باهم در صلح مىبودند . آيبك ، سلطان مصر ، نيز بار ديگر پيمان صلحى دهساله را كه از سال 1255 م آغاز مىشد با فرنگيها به امضا رساند . اندكى پس از عقد اين قراردادها تحركات مغولان آغاز گرديد . آنان در آغاز سال 1256 م به فرماندهى هولاكوخان از رود جيهون گذشتند . هولاكو را در اين لشكركشى همسرش طقزخاتون همراهى مىكرد ؛ كه به نفوذ شديد و تأثير فراوان بر هولاكو و دشمنى شديد با مسلمانان و تلاش براى كمك به فرقههاى گوناگون مسيحى مشهور بود . هدف نخست هولاكو نابودسازى حشيشيها در ايران و تصرف پايگاه آنان در الموت بود . هولاكو موفق به نابودى حشيشيها گرديد . چنان كه هنوز سال 1257 م به پايان نرسيده ، از آنها جز شمار اندكى در كوههاى ايران باقى نماند . هولاكو پس از ريشهكن ساختن اسماعيليه ، سپاهش را براى حمله به مقر خلافت در بغداد به حركت درآورد . خليفه المستعصم سى و سومين خليفه از خلفاى عباسى بود . وى كوشيد تا سپاه و نظام خلافت را بازسازى كند . اما اختلاف ميان وزير شيعى او « مؤيدالدين بن العلقمى » و دبير سنى او « آيبك » دستگاه حكومت را پراكنده و تضعيف كرد . « 1 » به اين ترتيب پس از سرپيچى مستعصم از فرمان هولاكو وى فرماندهانش را جمع كرد و با نگرانى با آنان به گفت و گو پرداخت . زيرا از خيانت اتباع مسلمان خويش و نيز مداخلهء حكمرانان دمشق و مصر بيمناك بود . اما تدابيرى كه او براى دفع خيانت انديشيد قوى بود و هيچ كس به
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 159
مساهمون: عبدالحسين بينش
ص١٥٩
هامش
( 1 ) . قدرت و استحكام برج و باروهاى بغداد مشهور بود و خليفه نيز توان آن را داشت كه سپاه عظيمى را كه شمار سوارهنظامش افزون بر 120 هزار بود بسيج كند ، اما مؤيدالدين بن العلقمى كه مزدور مغولان در دربار عباسيها بود ، خليفه را در اينكه بتواند مقاومت كند به ترديد انداخت و توصيه كرد كه از اعضاى سپاه بكاهد و مال فراوانى را به مغولان باج دهد تا از حملهء به وى دست بردارند . خليفه همهء اين كارها را كرد . اما هولاكو از مستعصم خواست كه سيادت وى را بر اصل نظام خلافت بپذيرد . خليفه شرايط هولاكو را نپذيرفت و اين چيزى بود كه بر نفوذ دبير سنّى كه اكنون جنگ را به عهده گرفته بود افزود و ليكن او در 11 ژانويه 1258 شكست خورد . هولاكو به پاس خدمات وزير علقمى پس از ويرانسازى بغداد و نابودى ساكنانش وى را حاكم بغداد گردانيد تا زير نظارت دقيق مأموران مغول فعاليت كند . [ اين اتهامى است كه به ابن علقمى شيعى مذهب زده مىشود ، ولى مبناى تاريخى ندارد . م ]