مىكرد . در جنوب شرقى شهر « وادى جهنم » واقع بود و به موازات ديوار غربى درهء ديگرى قرار داشت كه عمق آن از دو درّهء پيشين كمتر بود . به اين ترتيب تنها منطقهء مناسب براى حمله به استحكامات شهر ضلع جنوب غربى بود . جايى كه ديوار از كوه صهيون مىگذرد و در راستاى ديوار شمالى امتداد مىيابد . اما دژ ( كه همان برج داود باشد ) در وسط ديوار غربى واقع است و بر راهى كه از برابر تپه تا دروازهء يافا ادامه دارد مشرف مىباشد . با آنكه در اين دوره در شهر چاه آب كم بود ، چشمهها و قناتهاى موجود در آن آب لازم را براى مدت مديدى تأمين مىكرد .
فاطميها و سلاجقه پيوسته بر سر تصرف قدس با يكديگر منازعه داشتند . هنگامى كه دامنهء حملهء اول صليبى به فلسطين كشيده شد ، قدس زير فرمان افتخارالدولهء فاطمى بود .
وضع ديوارهاى شهر پيوسته خوب بود و نگهبانانى نيرومند از مسلمانان عرب و سودانى از آن حمايت مىكردند . افتخارالدوله پس از آگاهى بر نزديك شدن صليبيها ، چاههاى بيرون شهر را پر كرد و گلههاى گوسفند و چارپايان را به داخل شهر آورد و آمادهء جنگ شد . او به عناصر ارتودوكس ، كه به ارتباط با فرنگيان مشهور بودند ، فرمان داد كه شهر را ترك گفته در بيرون باروى آن اقامت كنند . در شهر هزاران مسيحى بودند ، و افتخارالدوله نمىتوانست در جنگ با برادران مسيحىشان به آنان اعتماد كند . علاوه بر آن با خروج آنان از شهر امكانات كسانى كه در محاصره مىماندند نيز افزايش مىيافت . در همين حال افتخارالدوله پيكى به مصر فرستاد و خواستار كمك فورى گرديد .
بلافاصله پس از رسيدن نيروهاى صليبى ، محاصره شكل گرفت و همهء يگانها در نزديكى ديوار شمالى بيتالمقدس متمركز گشتند . روبرت نورمانديايى در امتداد ديوار شمالى در مقابل دروازهء الزهور - دروازهء هيرود يا ساهره - موضع گرفت و در سمت راستش روبرت فلاندر مقابل دروازهء عامود ( دروازهء دمشق يا قديس استفان ) موضع گرفت . گودفرى امير سورين در برابر ركن شمال غربى شهر تا دروازهء يافا موضع گرفت و تانْكِرْد كه از بيت لحم آمده بود نيز به او پيوست . در جنوب موضع او ريموند كنت تولوز استقرار يافت كه پس از دو يا سه روز به كوه صهيون رفت ، زيرا متوجه شد كه دره ميان او و ديوارهاى شهر فاصله مىاندازد .
اما بخشهاى شرقى و جنوب شرقى بىمحافظ باقى ماند و كسى از آنها پاسدارى نمىكرد .
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى) — صفحة 103
مساهمون: عبدالحسين بينش
ص١٠٣