جالب اينجاست همانطور كه امام راحل و شاگرد متفكرش شهيد مطهرى فرمودند ، متون دينى ( قرآن و روايات ) از چنان جامعيت ، قابليت و استعداد پايانناپذيرى برخوردار است كه گذشت زمان نه تنها آن را كهنه و از دور خارج نمىكند بلكه ابعاد علمى آن شكفتهتر و شناختهتر مىشود . لذا با استفاده از اين خصلت انعطافپذير متون دينى مىتوان با آگاهى از روش اجتهاد و فهم روشمند ، مسائل مورد نياز هر زمان را از طريق ارجاع فروع به اصول ثابت به دست آورد . « 1 » بنابراين ، عنصر اجتهاد و استنباط احكام ، راهى است براى پاسخگويى اسلام به نيازهاى دنيوى و اخروى انسان در هر زمان .
كارآيى دين در مرحلهء عمل
برخى مىگويند : دوران دين به سر آمده و ديگر قادر نيست در عصر مدرن ، تمدنساز بوده و كارآيى داشته باشد ، چون دين مربوط به دوران گذشته و زندگى ساده آن دوران بوده نه مربوط به عصر مدرنيته و پيچيدهء اين زمان !
پاسخ : اينگونه اظهار نظر دربارهء دين ، ناديده گرفتن حقيقتى به نام دين است كه به اعتراف دين پژوهان و پژوهشگران واقع بين تاريخى ، هميشه و در همه عرصههاى زندگى بشر ، چه بهطور مستقيم و چه بهطور غير مستقيم حضور داشته و تأثيرگذار بوده و هست .
اما نسبت به گذشته ، به گواهى مورّخان و تحليلگران تاريخى ، شالوده تمدنهاى بزرگ بشرى در دوران باستان - كه در مناطقى چون مصر ، يونان ، بينالنهرين و ايران ، هندوچين و برخى مناطق ديگر شكل گرفته است - توسط پيامبران الهى و فرهنگ برخاسته از اديان آسمانى پىريزى شده است . « 2 »
هامش
( 1 ) - برگرفته از رساله نوين ( مسائل سياسى و حقوقى ) ، امام خمينى ، ترجمه عبدالكريم بىآزار شيرازى ، ص 96 - 102 ؛ خاتميت ، شهيد مطهرى ، ص 144 - 189 .
( 2 ) - ر . ك . دين پژوهى ، ج 1 ( دفتر اول و دوم ) ، ميرچا الياده ، ترجمه بهاءالدين خرمشاهى ، ص 364 - 377 ، نشر پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى .